Artikelen
Maak rekenen leuk - 31/4
Veel rekenzwakke leerlingen rekenen in de bovenbouw nog steeds tellend, zonder grip op de structuur van ons tientallig stelsel. Numicon Remediërend Rekenen biedt hiervoor een krachtige oplossing. Met gestructureerde vormen, ontwikkeld op basis van de aanpak van Stern en Bruner, leren kinderen hoeveelheden visueel en betekenisvol te verbeelden. Zo bouwen ze van jongs af aan aan een sterk getalbegrip en leren ze rekenen vanuit inzicht in plaats van routine. Deze multisensorische methode helpt kinderen informatie beter te organiseren, te koppelen aan bestaande kennis én te automatiseren. Rekenproblemen worden zo aangepakt bij de wortel. Het artikel laat zien hoe Numicon werkt, waarom het effectief is, en hoe belangrijk het is om via concreet handelen en rekentaal een stevig fundament te leggen voor rekenontwikkeling. Een inspirerende leeservaring voor iedereen die rekenonderwijs beter wil begrijpen – en verbeteren.
Omgaan met sensorische verwerkingsverschillen bij leerlingen - 31/3
Een kind dat wiebelt, zich snel terugtrekt of heftig reageert op aanraking kan meer nodig hebben dan alleen ‘grenzen en structuur’. In dit interview vertelt Carol Stock Kranowitz, auteur van de bestseller Uit de Pas, over Sensory Processing Disorder (SPD): een vaak gemiste oorzaak van gedragsproblemen in de klas. Ze legt uit hoe je SPD herkent, welke typen er zijn, en hoe je als leerkracht of remedial teacher steun biedt. Met praktische tips over rust, routines en beweging laat Kranowitz zien hoe je leerlingen helpt grip te krijgen op hun zintuiglijke wereld. Een must-read voor wie méér wil begrijpen van ogenschijnlijk ‘moeilijk’ gedrag in de klas.
Wat is er mis met onze leerlingen? - 31/3
We geven je niet op! - 31/2
Steeds meer kinderen kampen met angstklachten – soms zo ernstig dat schoolbezoek onmogelijk wordt. Als remedial teacher speel je een sleutelrol in het signaleren én ondersteunen van deze leerlingen. Dit artikel laat zien hoe angst zich uit in gedrag, hoe je als professional vanuit verbinding een veilige relatie opbouwt en welke concrete stappen je kunt zetten om leerlingen (weer) regie te geven over hun leerproces. Het gaat om meer dan didactische begeleiding: je werkt samen met ouders, collega’s en behandelaren, vaak in kleine, trage stapjes en soms tegen de stroom van het schoolsysteem in. Geen pasklare oplossingen, maar maatwerk, betrokkenheid en doorzettingsvermogen. Lees hoe je als remedial teacher écht verschil kunt maken – niet door de angst weg te nemen, maar door leerlingen te helpen erdoorheen te gaan.
Als je iets kunt, voel je je competent en dat motiveert - 31/2
Het leesniveau van Nederlandse jongeren daalt, en dat is zorgwekkend. Volgens orthopedagoog José Schraven begint leesplezier bij technisch goed kunnen lezen. In dit interview deelt ze haar scherpe visie op het leesonderwijs en legt ze uit waarom haar methodiek Zo leer je kinderen lezen en spellen (ZLKLS) bewezen effectief is. Schraven pleit voor heldere instructie, veel herhaling en het loslaten van digitale middelen ten gunste van echte aandacht voor het kind. Ze benadrukt het belang van vakkennis op de pabo en de cruciale rol van de leerkracht én remedial teacher in het aanleren van lezen en spellen. Een must-read voor iedereen die écht werk wil maken van beter leesonderwijs in Nederland.
Zicht op differentiatie met het ADAPT-instrument - 31/1
Goede differentiatie begint niet pas tijdens de les, maar al bij de voorbereiding én evaluatie. Het instrument ADAPT (gratis beschikbaar) helpt leerkrachten om hun differentiatievaardigheden in alle fases van het onderwijs te versterken. Op basis van observaties en interviews met expertleerkrachten biedt ADAPT 23 indicatoren en concrete handvatten voor bewuste, beredeneerde keuzes. Het instrument is inzetbaar voor zelfevaluatie, teamontwikkeling en opleiding, en benadrukt dat de leerkracht – ook bij gebruik van adaptieve software – het verschil maakt. Lees hoe ADAPT werkt en hoe jij het kunt inzetten in jouw praktijk.
Do you mind - Yoga 31/1
Kinderen ervaren steeds vaker stress, bijvoorbeeld door prestatiedruk. Onderzoek van drs. Hanneke Velthuijsen (HvA) laat zien dat yoga, meditatie en mindfulness op school bijdragen aan ontspanning, betere concentratie, meer empathie en een rustiger leerklimaat. Zowel in binnen- als buitenland worden positieve effecten aangetoond op het mentale, cognitieve en sociale functioneren van leerlingen. Ook remedial teachers kunnen hierin een coachende rol spelen. Lees het volledige artikel voor praktijkvoorbeelden, wetenschappelijke onderbouwing en concrete tips voor in de klas.
Mag het een onsje meer - 31/1
Zijn intrinsieke motivatie en spel hetzelfde? En wat betekent dat voor het (speciaal) onderwijs? - 30/5
Intrinsieke motivatie is de sleutel tot diepgaand leren, welzijn en sociale ontwikkeling – maar laat zich niet afdwingen. Dit artikel laat zien hoe speels gedrag bij dieren én mensen essentieel is voor ontwikkeling en hoe de Zelfdeterminatietheorie (SDT) dit verklaart met de pijlers autonomie, competentie en verbondenheid. Spel, nieuwsgierigheid en leerplezier worden vaak verdrongen door toetsdruk en verplichtingen. Toch zijn er inspirerende voorbeelden, zoals Agora-scholen en dierondersteunde interventies, waarin spel en motivatie centraal staan. Een pleidooi voor meer speelruimte en minder druk, juist ook in het (speciaal) onderwijs.
Perfectionisme: een onderschat probleem - 30/5
Perfectionistische leerlingen vallen vaak buiten beeld: ze presteren goed, maar kampen intussen met angst, stress en faalangst. Dit artikel laat zien hoe perfectionisme op jonge leeftijd al kan ontstaan en waarom scholen en remedial teachers hier alert op moeten zijn. De auteur bespreekt signalen, valkuilen in de communicatie én hoe (onbedoeld) perfectionisme wordt aangewakkerd. Ook wordt stilgestaan bij de invloed van mindset, en hoe een groeimindset deze kwetsbare leerlingen kan helpen ontspannen, leren en zich ontwikkelen. Laat je inspireren om deze ‘ideale’ maar kwetsbare leerlingen écht te zien en begeleiden.
Geïntegreerd onderwijszorgaanbod voor kinderen met ASS - 30/5
Veel kinderen met een autismespectrumstoornis (ASS) vallen tussen wal en schip in het huidige onderwijssysteem. Ouders signaleren dat het onderwijs niet altijd aansluit bij de behoeften van hun kind. Daarom is in Groningen een nieuwe onderwijszorgvoorziening ontwikkeld, gebaseerd op ervaringen van ouders. Vijf thema’s staan centraal: maatwerk in begeleiding, ASS-specifieke aanpassingen, kleinschaligheid, een rijk leeraanbod en een integrale aanpak van onderwijs en zorg. Denk aan kleine klassen, rust in de omgeving, duidelijke structuur, ruimte voor interesses, en samenwerking met ouders en zorgprofessionals. Lees het hele artikel voor inzichten, aanbevelingen én het ontwerp van de Talentklas.
Prikkelverwerking bij kinderen met autisme en ADHD deel 3 - 30/3
Kinderen met ASS of ADHD hebben vaak moeite met het verwerken van zintuiglijke prikkels, wat hun dagelijks functioneren en leerprestaties beïnvloedt. In dit artikel lees je over recente inzichten uit onder andere de WOBBLE-studie, de effectieve ASI-interventie en het belang van een individueel prikkelprofiel. Ervaringsdeskundige Nynke Zuurmond deelt haar persoonlijke verhaal en ontwikkelde praktische tools zoals een kaartspel en signaleringsplan om kinderen te helpen hun prikkelverwerking beter te begrijpen en bespreekbaar te maken. Ook krijg je waardevolle tips voor in de klas en rt-praktijk, zoals het gebruik van post-its om overprikkelingsbronnen te signaleren. De boodschap is helder: met kleine aanpassingen en meer inzicht kun je grote verschillen maken voor kinderen die anders snel overvraagd raken.
'De aanpak van de verschillende vormen van angst is veelzijdig. Evenals de veelheid aan klachten die er zijn' - 30/3
Angst hoort bij opgroeien, maar wanneer is angst meer dan ‘normaal’? Kinder- en jeugdpsycholoog Peter Muris – hoogleraar en behandelaar – vertelt in dit interview over de functie van angst, hoe het zich uit bij kinderen, en wanneer het problematisch wordt. Elke ontwikkelingsfase kent eigen angsten, maar bij ongeveer 1 à 2 kinderen per basisschoolklas is sprake van een angststoornis. Deze kinderen vallen vaak niet op en blijven daardoor zonder hulp. Muris bespreekt hoe angsten cultureel bepaald zijn, hoe ouders én remedial teachers kunnen helpen, en welke signalen je als professional kunt herkennen. Ook benadrukt hij het belang van stimuleren in plaats van beschermen. Een must-read voor iedereen die kinderen begeleidt in hun ontwikkeling.
'Als onvermogen wordt uitgelegd als onwil' - 30/3
Het Nederlandse onderwijs is de afgelopen decennia ingrijpend veranderd: samenwerken is nu de norm, van basisschool tot MBO. Maar wat als je sociaal minder behendig bent? Waar we cognitieve verschillen – zoals IQ – wél erkennen, krijgt variatie in sociale vaardigheden amper aandacht. Toch verschilt sociale behendigheid minstens zo sterk als IQ, blijkt uit recente wetenschap. Leerlingen die moeite hebben met sociale situaties raken daardoor snel overvraagd, verkeerd begrepen of onterecht veroordeeld. Samenwerken wordt dan geen leermiddel, maar een struikelblok. Dit opiniestuk pleit voor meer oog voor sociaal onvermogen en minder snelle oordelen over ‘onwil’. In het boek Pijnlijke Contacten wordt dit complexe, vaak onzichtbare probleem verder uitgediept met inzichten en herkenbare voorbeelden uit de praktijk.
Prikkelverwerking op school en in jouw praktijk (deel 2) - 30/2
In deze editie spreken we met Marieke la Verge, kinderoefentherapeut en specialist in prikkelverwerking bij praktijk Oefentherapie Cesar De Doktershoek in Werkendam. Zij deelt haar ervaringen met kinderen die moeite hebben met prikkelverwerking, hoe ze deze problemen herkent en behandelt, en welke signalen je op school kunt opvangen. Marieke legt uit hoe onder- en overprikkeling zich uit in gedrag, hoe ze diagnosticeert met observaties en vragenlijsten, en hoe ze kinderen helpt om hun lichaam beter te voelen en hun prikkelverwerking te verbeteren. Ze geeft praktische tips voor thuis en school en benadrukt het belang van balans tussen rust en activiteit. Ook laat ze zien hoe prikkelverwerking zich verhoudt tot ADHD, ADD en ASS. In het artikel lees je haar aanpak en een inspirerend praktijkvoorbeeld.
Pedagogisch vakmanschap als hart van de begeleiding - 30/2
Bij het begeleiden van kinderen met gedragsproblemen draait het niet om labels, maar om wat een kind nodig heeft. Het gedrag van begeleiders is hierbij cruciaal: door hun eigen handelen te veranderen, beïnvloeden zij positief het gedrag van leerlingen. Centraal staan een veilige vertrouwensband, positief contact en aandacht voor wat wél goed gaat. Essentiële vaardigheden zijn actief luisteren, open vragen stellen en coachend begeleiden. Begeleiders zoeken samen met het kind naar de oorzaak van gedrag en hoe deze aangepakt kan worden. Oplossingsgericht werken, erkenning van gevoelens en het stimuleren van zelfreflectie vergroten het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van leerlingen. Daarbij is maatwerk altijd het uitgangspunt: wat heeft dit kind van mij nodig?
Motiverende verrijking; Persoonlijke tijd voor hoogbegaafden - 30/2
Veel scholen bieden één vaste verrijkingsmethode voor hoogbegaafden, maar motivatie en ontwikkeling ontstaan juist door aan te sluiten bij hun interesses. Dit artikel laat zien hoe verrijkingsonderwijs meer effect heeft wanneer leerlingen autonomie krijgen, werken aan persoonlijke plannen en begeleid worden vanuit hun talenten. Belangrijke voorwaarden voor motivatie zijn autonomie, betrokkenheid en competentie. Met uitdagende opdrachten op hoog denkniveau, het inzetten van het TASC-model en persoonlijke leervragen leren leerlingen doelgericht plannen, reflecteren en presenteren. De leraar speelt hierin een coachende rol, gericht op zelfkennis, zelfstandigheid en actieve betrokkenheid. Zo komen hoogbegaafden écht tot leren!
'Ik weet heel goed wie ik ben, omdat mijn meester mij begrijpt' - 30/2
Uit onderzoek van POINT blijkt dat de helderheid van het zelfbeeld bij basisschoolleerlingen sterk samenhangt met hun schoolwelzijn en de relatie met hun leerkracht. Leerlingen die beter weten wie ze zijn, voelen zich prettiger op school. Vooral leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften, zoals ADHD of dyslexie, hebben vaker een minder helder zelfbeeld en kunnen extra profiteren van een positieve band met hun leerkracht. Het onderzoek benadrukt het belang van goede relaties, zelfinzicht en een inclusief klimaat in de klas. De onderzoekers geven drie praktische tips voor leerkrachten om het zelfbeeld en welzijn van hun leerlingen te versterken.
Kinderen met selectief mutisme; De angst is echt, maar het gevaar niet - 30/2
Selectief mutisme is een angststoornis waarbij kinderen in bepaalde situaties, zoals op school, blokkeren en niet durven praten. Dit is geen onwil, maar een sterke angstreactie. Met gedragstherapie leren kinderen in kleine stapjes weer praten. Ook leerkrachten kunnen helpen door veiligheid en voorspelbaarheid te bieden. Het kinderboek *Lekkere kletskoppen?!* biedt herkenning voor kinderen en tips voor volwassenen. Meer info: [www.lekkerekletskoppen.nl](http://www.lekkerekletskoppen.nl).
'Een grote taak wacht ons vermoedelijk in de begeleiding van gevluchte Oekraïense leerlingen' - 30/2
Prikkelverwerking op school en in jouw praktijk- 30/1
Kinderen met prikkelverwerkingsproblemen reageren anders op zintuiglijke prikkels, wat zich in de klas uit in gedrag als snel boos worden, terugtrekken of dromerig zijn. Dit artikel legt uit wat sensorische informatieverwerking (S.I.) inhoudt en hoe verstoringen hierin ontstaan. Naast de bekende zintuigen spelen ook verborgen zintuigen, zoals evenwicht en houding, een rol. Als de hersenen prikkels niet goed filteren, kan dit leiden tot onder- of overprikkeling. Het artikel geeft praktische tips voor leerkrachten en rt-professionals om deze kinderen beter te ondersteunen in de klas, met specifieke handvatten voor zowel onder- als overprikkelde leerlingen.
Van faalangst naar faalkracht: Het lef om imperfect te zijn - 29/4
Faalangst los je niet op met nóg een ideaalbeeld – integendeel. In dit prikkelende artikel laat provocatief coach Peter Moleman zien hoe het streven naar perfectie juist faalangst in de hand werkt, bij leerlingen én hun begeleiders. Hij pleit voor een omslag: van ‘falen vermijden’ naar faalkracht ontwikkelen. Aan de hand van het sprookje van de prins en de kikker laat hij zien hoe belangrijk het is om ruimte te geven aan wie je écht bent – met al je eigenaardigheden en imperfecties. Leer hoe spanning tussen aanpassing en authenticiteit leidt tot faalangst, en hoe beweging, ademhaling, humor en zelfexpressie kunnen helpen die spanning te doorbreken. Een must-read voor elke remedial teacher die wil bijdragen aan veerkracht, zelfvertrouwen en schaamtevrij leren.
Gehechtheid: het fundament van ieders leven - 29/4
Hechting is de basis voor een veilige emotionele ontwikkeling. Kinderen die zich veilig gehecht voelen, bouwen vertrouwen op in zichzelf en hun omgeving. Maar wat als die basis ontbreekt? In dit artikel lees je hoe een verstoorde hechting ontstaat, welke signalen je in de klas kunt herkennen en hoe je als leerkracht of remedial teacher steun kunt bieden. Aan de hand van de vijf bouwstenen van hechting van Truus Bakker ontdek je hoe een kind zich stapsgewijs kan ontwikkelen – mits de juiste voorwaarden worden geboden. Met voorbeelden, praktische tips en een hoopvol perspectief op herstel, ook op latere leeftijd.
Wie ben ik? Een onderzoek naar het zelfbeeld van hoogbegaafde basisschoolleerlingen - 29/4
Hoe zien hoogbegaafde kinderen zichzelf? In dit artikel lees je hoe het zelfbeeld zich ontwikkelt, waarom dit voor hoogbegaafde leerlingen anders kan verlopen en welke rol taalontwikkeling, sociale vergelijking en het ‘anders zijn’ hierin spelen. Op basis van een onderzoek onder 293 basisschoolleerlingen – waaronder 133 hoogbegaafde kinderen – ontdek je opvallende verschillen: hoogbegaafde kinderen beschrijven zichzelf vaker als slim, creatief, onafhankelijk en ambitieus, en minder vaak in relatie tot anderen. Al vanaf jonge leeftijd lijkt intelligentie een kernonderdeel van hun zelfbeeld. Deze inzichten zijn waardevol voor iedereen die werkt met (hoog)begaafde kinderen en hun ontwikkeling beter wil begrijpen.
Werkgeheugen en afleiders in de klas -29/3
Samengevat is het werkgeheugen van cruciaal belang voor het leren op school, maar in hoeverre een leerling gebruik kan maken van deze vaardigheid, is afhankelijk van de situatie en de aandachtsvaardigheden van kinderen. Wanneer een kind aanloopt tegen moeilijkheden bij het leren, is het belangrijk om bij de ondersteuning van de leerling in het oog te houden welke rol het werkgeheugen hierbij speelt en dit toe te spitsen op de situatie in de klas
Een nieuw schooljaar in aantocht: Zo help jij als rt’er bij de overgang naar een nieuwe groep
Het einde van een bijzonder schooljaar vraagt extra aandacht voor leerlingen, vooral na de impact van de coronapandemie. Veel kinderen kampen met onderwijsachterstanden en sociaal-emotionele uitdagingen. Remedial teachers (rt’ers) spelen hierin een essentiële rol. Naast didactische ondersteuning ligt de focus op het versterken van sociaal-emotionele vaardigheden, wat een positief effect heeft op schoolprestaties. Hiervoor zijn diverse materialen beschikbaar, zoals *Het Babbelspel*, *Kikker be cool* en *Vaardighedenkaartjes*. Ook spellen als *Let’s talk about corona* en *Corona Memory* helpen om gevoelens rondom corona bespreekbaar te maken. Voor leerlingen die overstappen naar het voortgezet onderwijs zijn het *Brugklasspel* en *Brugklaskatern* waardevolle hulpmiddelen om hen voor te bereiden op de nieuwe fase. Rt’ers kunnen met deze middelen zorgen voor een veilige, stevige basis bij de start van het nieuwe schooljaar, waarin zowel cognitieve als emotionele groei centraal staan. Zo dragen zij bij aan duurzaam herstel en veerkracht bij leerlingen.
Balanceren tussen jezelf zijn en erbij horen: Identiteitsontwikkeling bij hoogbegaafde adolescenten - 29/3
Identiteitsontwikkeling is een complexe fase voor alle adolescenten, maar voor hoogbegaafde jongeren extra uitdagend. Zij vormen een minderheid en ervaren vaak sociale uitsluiting of stigmatisering, waardoor het moeilijk kan zijn om aansluiting te vinden bij leeftijdsgenoten. Het forced choice dilemma beschrijft het innerlijk conflict tussen excelleren op school en sociaal geaccepteerd worden. Dit kan leiden tot onderpresteren of het wegcijferen van hun eigen behoeften, met negatieve gevolgen voor hun persoonlijke ontwikkeling. Hoogbegaafde adolescenten hebben niet alleen behoefte aan cognitieve uitdaging, maar ook aan sociale steun en erkenning van hun identiteit. Passend onderwijs moet daarom verder gaan dan alleen academische ondersteuning. Het is belangrijk dat scholen ruimte bieden voor zelfreflectie, groepsvorming met gelijkgestemden en begeleiding door professionals die hun eigen opvattingen over hoogbegaafdheid kritisch onder de loep nemen. Voor remedial teachers betekent dit: oog voor de balans tussen persoonlijke en sociale identiteit én het creëren van een veilige, stimulerende leeromgeving.
Ondersteunen bij verlieservaringen - 29/2
Kinderen rouwen op hun eigen manier – vol emoties, verwarring en soms zelfs spelenderwijs. Hoe kun je als remedial teacher steun bieden bij verlies? Dit artikel biedt praktische handvatten voor een veilige en empathische begeleiding. Je leest welke grondhouding belangrijk is: echtheid, onvoorwaardelijke acceptatie, empathie en het bieden van een veilige plek. Met herkenbare voorbeelden en concrete tips leer je hoe je gesprekken voert over rouw, hoe je reageert op emoties als boosheid of verdriet, en hoe je samen met het kind zoekt naar houvast in een veranderde situatie. Onmisbaar voor elke professional die een kind in rouw wil ondersteunen.
Rekenangst: je kan er wat tegen doen! - 29/2
Steeds meer leerlingen ervaren spanning tijdens de rekenles. Ze stellen uit, raken geblokkeerd of verliezen het vertrouwen in hun eigen kunnen. Dit artikel laat zien hoe rekenangst ontstaat en wat je als leerkracht of begeleider kunt doen om het te verminderen. Je ontdekt hoe spanning het werkgeheugen beïnvloedt, welke signalen op rekenangst wijzen en hoe je met kleine didactische aanpassingen een veilig en motiverend rekenklimaat creëert. Door keuzes te bieden, zelfvertrouwen te versterken en leerlingen actief eigenaar te maken van hun leerproces, groeit de motivatie én verdwijnen blokkades. Lees hoe rekenles weer voelt als een ontdekkingstocht – voor leerling én begeleider.
Leerstoornissen: de gevolgen van de diagnose en de rol van het onderwijs - 29/2
De wetenschappelijke basis voor leerstoornissen als dyslexie en dyscalculie blijkt wankel: oorzaak en gevolg zijn vaak niet eenduidig aan te wijzen. Dit artikel pleit voor een andere benadering: zie leerproblemen niet als stoornissen, maar als signalen dat het onderwijs (nog) niet passend genoeg is. Diagnoses zijn vaak gebaseerd op kansverhoudingen en kwantitatieve grenzen, maar zeggen weinig over individuele oorzaken. Bovendien kunnen ze onbedoeld leiden tot lagere verwachtingen of minder oefening. De auteurs benadrukken juist het belang van vroege, intensieve en goed afgestemde instructie. Remedial teaching speelt hierin een sleutelrol: niet als losstaande zorg, maar als verlengstuk van krachtig onderwijs.