Artikelen
Remedial Playing - 31/1
Remedial Playing - 30/5
Geïntegreerd onderwijszorgaanbod voor kinderen met ASS - 30/5
Veel kinderen met een autismespectrumstoornis (ASS) vallen tussen wal en schip in het huidige onderwijssysteem. Ouders signaleren dat het onderwijs niet altijd aansluit bij de behoeften van hun kind. Daarom is in Groningen een nieuwe onderwijszorgvoorziening ontwikkeld, gebaseerd op ervaringen van ouders. Vijf thema’s staan centraal: maatwerk in begeleiding, ASS-specifieke aanpassingen, kleinschaligheid, een rijk leeraanbod en een integrale aanpak van onderwijs en zorg. Denk aan kleine klassen, rust in de omgeving, duidelijke structuur, ruimte voor interesses, en samenwerking met ouders en zorgprofessionals. Lees het hele artikel voor inzichten, aanbevelingen én het ontwerp van de Talentklas.
Werken aan woordenschat - 30/5
Een goede woordenschat is cruciaal voor taalvaardigheid, schoolprestaties én zelfvertrouwen. Toch schiet deze bij veel leerlingen tekort. De nieuwe Kerndoeltrainer Woordenschat biedt remedial teachers en leerkrachten een praktische methode om hier doelgericht aan te werken. De vijf methode-onafhankelijke delen zijn thematisch opgebouwd, gebaseerd op het Viertakt-model, en sluiten aan bij de belevingswereld van kinderen. Met betekenisvolle context, visuele ondersteuning, gevarieerde opdrachten en een persoonlijke 'Mijn Onthoud Pagina' werken leerlingen actief aan woordbegrip én -gebruik. Elk thema bevat extra leerdoelen zoals figuurlijk taalgebruik of betekenisrelaties. Dankzij ingesproken teksten kunnen leerlingen ook zelfstandig oefenen. Deze aanpak ondersteunt effectief, gestructureerd en motiverend woordenschatonderwijs.
Leerling in beeld komt eraan! - 30/4
In deze editie duiken we in Leerling in beeld, de opvolger van Cito LVS 3.0. Dit nieuwe leerlingvolgsysteem biedt adaptieve toetsen, kortere afnametijd en uitgebreide analysemogelijkheden voor rekenen, taal en begrijpend lezen. Nieuw is het monitoren van sociaal-emotioneel functioneren én executieve vaardigheden. Voor remedial teachers betekent dit meer diepgang, nauwkeurige signalering en gerichtere begeleiding op leerlingniveau. Via detailanalyses, groeimeters en verdiepende gesprekken kun je hiaten opsporen en leerstrategieën verkennen. Ook is het alternatief leerlingrapport behouden en ligt de nadruk op groei. Leerling in beeld helpt je in minder tijd tot meer inzicht te komen – zowel cognitief als sociaal. Meer weten over hoe jij hier als rt’er mee kunt werken? Lees het hele artikel
Remedial Playing - 30/4
Een kijkje bij remedial teacher Nancy Ruiter - 30/4
Nancy Ruiter combineert haar werk als leerkracht met haar eigen rt-praktijk Kind in zijn Kracht in Alkmaar. In dit interview vertelt ze hoe ze kinderen helpt die vastlopen in het reguliere onderwijs, waarom diagnostisch onderzoek en visuele ondersteuning voor haar essentieel zijn, en wat de meerwaarde is van haar LBRT-registratie. Ze deelt haar visie op expertteams in het onderwijs en de noodzaak van echte remedial teaching in plaats van bijles. Benieuwd naar haar tips, ervaringen en advies voor collega’s? Lees het hele interview met deze bevlogen professional.
Remedial Playing - 30/3
Proef op de som - 30/3
Op bezoek bij rt’er Moniek Muhren - 30/3
Woordenaars - 30/2
Michelle van Dijk ontwikkelde het programma Woordenaars, gebaseerd op het Amerikaanse Word Generation, om de woordenschat, schrijfvaardigheid en betrokkenheid van leerlingen te vergroten. Leerlingen lezen, spreken en schrijven elke week over een prikkelend thema met vijf vaste begrippen. Deze aanpak is vakoverstijgend: de thema’s keren terug bij bijvoorbeeld geschiedenis, biologie of wiskunde. De korte schrijfopdrachten sluiten aan bij inzichten uit 'The Writing Revolution' en bieden concrete bouwstenen voor beter schrijven. Vooral taalzwakke leerlingen profiteren zichtbaar, ook in kleine groepen of remedial teaching. Inmiddels doen ruim 125 docenten en bijna 6.000 leerlingen mee.
Remedial Playing - 30/2
School in Praktijk - 30/2
In deze editie van onze rubriek over de schoolsituatie spreekt remedial teacher Jacqueline Boonman over haar ervaringen met de inzet van NPO-gelden tegen onderwijsachterstanden. Jacqueline werkt op twee scholen in Zeeland, waar het budget onder andere is besteed aan extra begeleiding, remedial teaching, sociaal-emotionele ondersteuning, sport en creatieve vakken. Ze benadrukt het succes van korte lijntjes binnen de school: snelle samenwerking en gerichte begeleiding zorgen voor meetbare verbeteringen bij leerlingen. Ook vertelt ze over de waarde van goede materialen en het gebruik van de NPO-menukaart. Haar belangrijkste tip voor rt’ers: werk samen met scholen en blijf verbonden met de onderwijspraktijk.
'Ik weet heel goed wie ik ben, omdat mijn meester mij begrijpt' - 30/2
Uit onderzoek van POINT blijkt dat de helderheid van het zelfbeeld bij basisschoolleerlingen sterk samenhangt met hun schoolwelzijn en de relatie met hun leerkracht. Leerlingen die beter weten wie ze zijn, voelen zich prettiger op school. Vooral leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften, zoals ADHD of dyslexie, hebben vaker een minder helder zelfbeeld en kunnen extra profiteren van een positieve band met hun leerkracht. Het onderzoek benadrukt het belang van goede relaties, zelfinzicht en een inclusief klimaat in de klas. De onderzoekers geven drie praktische tips voor leerkrachten om het zelfbeeld en welzijn van hun leerlingen te versterken.
De kunst van het leren spreken en luisteren - 30/2
Oracy draait om het bewust aanleren van spreek- en luistervaardigheden bij kinderen. Dit Britse concept, aangepast voor Nederland, helpt leerlingen effectiever te communiceren, wat bijdraagt aan hun zelfvertrouwen, welzijn, schoolprestaties en kansengelijkheid. Het Raamwerk Oracy onderscheidt vier domeinen: fysiek, linguïstisch, cognitief en sociaal-emotioneel. Structurele aandacht hiervoor vergroot de mondelinge taalvaardigheid van leerlingen en bereidt hen voor op school en maatschappij. Leerkrachten en remedial teachers spelen hierbij een cruciale rol door het geven van gerichte lessen, een rijke leeromgeving en effectieve feedback. Zo wordt Oracy een vast onderdeel van de schoolontwikkeling.
Van spel tot strategie - 30/1
Denkspellen zijn een effectieve manier om kinderen spelenderwijs belangrijke vaardigheden aan te leren. In dit artikel lees je hoe denkspellen bijdragen aan de ontwikkeling van executieve functies, zoals planning, concentratie, flexibiliteit en emotieregulatie. Ook versterken spellen de growth mindset en vergroten ze het zelfvertrouwen van kinderen. Aan de hand van het ijsbergmodel wordt uitgelegd dat vaardigheden en gedrag pas zichtbaar worden als er een sterke basis onder ligt, waaronder mindset en executieve functies. In de remedial teaching-praktijk kunnen denkspellen zoals logische, strategische, coöperatieve en reactiespellen gericht worden ingezet om specifieke vaardigheden te trainen. Dit levert niet alleen leerwinst op, maar ook plezier en succeservaringen.
Cursisten vertellen! - 30/1
Rekenvaardiger door gespreide herhaling: De kracht van het Leitnersysteem in de rt-praktijk - 30/1
Veel leerlingen vergeten leerstof snel, vooral bij rekenen. Het Leitnersysteem biedt een praktische oplossing voor remedial teachers om herhaling gestructureerd en effectief aan te pakken. Door gebruik van kaartjes en gespreide oefenmomenten helpt dit systeem leerlingen om kennis beter op te slaan in het langetermijngeheugen. Goed beantwoorde kaartjes schuiven door naar bakjes die minder vaak worden herhaald, terwijl fout beantwoorde kaartjes vaker terugkomen. Dit bespaart tijd en vergroot het leerrendement, zeker bij vakken waar voorkennis cruciaal is. Het artikel legt uit hoe je het Leitnersysteem inzet in de praktijk en geeft tips voor variaties, zodat je het kunt aanpassen aan de behoeften van je leerlingen.
Remedial Playing - 30/1
Het geheim van de klinker -29/5
Veel kinderen blijven moeite houden met het correct toepassen van de open en gesloten lettergreep, ondanks het kennen van de regels. Taalkanjer, ontwikkeld door Margit Kiewit en Jorien Koedam, biedt een visuele en logische aanpak die kinderen écht laat begrijpen hoe klanken en letters samenwerken. In plaats van een auditieve focus, maakt Taalkanjer onderscheid tussen letters (wat je ziet) en klanken (wat je hoort) en werkt met visuele hulpmiddelen zoals fiches. Zo leren kinderen de invloed van medeklinkers op klinkers en waarom soms een extra klinker nodig is. In vijf duidelijke stappen leren kinderen van eenvoudige naar complexe woorden te gaan, zonder eerder geleerde kennis los te laten. Deze methode is vooral effectief voor kinderen die moeite hebben met automatiseren of het verdelen van woorden in klankgroepen. De aanpak wordt uitgebreid toegelicht in het boek Spellen zonder fouten (2021). Meer informatie: info@taalkanjer.nl.
Remedial playing -29/5
Proef op de som - 29/5
Hoe taalkundige metaconcepten het begrip van grammatica kunnen vergemakkelijken - 29/4
Veel leerlingen ervaren grammatica als moeilijk en saai. Dit komt deels door de traditionele grammaticadidactiek, die sterk leunt op ezelsbruggetjes en formules, maar weinig inzicht biedt. In dit artikel bespreken we een modernere, wetenschappelijk onderbouwde aanpak: grammaticaonderwijs op basis van taalkundige metaconcepten zoals valentie. Deze onderliggende begrippen helpen leerlingen beter begrijpen wat zinsdelen als het lijdend voorwerp werkelijk doen in een zin. Uit verschillende interventiestudies blijkt dat het didactiseren van zulke metaconcepten het grammaticaal inzicht én redeneervermogen van leerlingen aanzienlijk versterkt. Leerlingen kunnen hierdoor beter omgaan met complexe zinnen én bewuster redeneren over taal. Ook voor remedial teachers biedt deze aanpak waardevolle handvatten.
Remedial Playing - 29/4
Schaken in beweging! -29/3
Schaken is een waardevolle denksport die het denken, plannen, concentreren en sociaal-emotioneel functioneren stimuleert. Het spel traint diverse executieve functies, zoals taakinitiatie, flexibiliteit en emotieregulatie. Onderzoek toont aan dat schaken bijdraagt aan betere schoolprestaties, vooral op het gebied van rekenen, taal en probleemoplossend vermogen. Neurowetenschappers als Erik Scherder benadrukken de positieve invloed van schaken op het kinderbrein. In remedial teaching kan schaken effectief worden ingezet om cognitieve vaardigheden spelenderwijs te ontwikkelen. De Stappenmethode van de KNSB is een beproefde leerlijn die kinderen van beginner tot gevorderd leert schaken. Daarnaast zijn patroonherkenning en strategisch denken belangrijke leerdoelen binnen het schaakonderwijs. Door het spel samen te spelen, ontstaat er ook interactie, wat bijdraagt aan motivatie en verbondenheid. Schaken is zowel fysiek als online toegankelijk en daarmee geschikt voor elk kind. Kortom, een uitstekend hulpmiddel binnen de remedial teaching-praktijk om leren en denken te versterken.
Praktisch en eenvoudig aan de slag met begrijpend lezen -29/3
De Kerndoeltrainer Begrijpend Lezen is ontwikkeld door Natascha Valen en Renate Hoogendoorn en biedt wetenschappelijk onderbouwde lessen begrijpend lezen voor het basisonderwijs. De methode is flexibel inzetbaar, sluit aan bij de kerndoelen 4 t/m 9 en richt zich op leerdoelen zoals tekstdoel, woordenschat, samenvatten en voorspellen. De lessen zijn gebaseerd op de Zelfdeterminatietheorie (ZDT) van Ryan & Deci, waarbij motivatie, autonomie en competentie centraal staan. Leerlingen kunnen op eigen niveau en tempo werken en kiezen soms zelf met welke les ze aan de slag gaan. Voor remedial teachers biedt de trainer de mogelijkheid om gericht te werken aan specifieke leerdoelen, met gevarieerde tekstsoorten en interactieve werkvormen. Herhaling is ingebouwd in de opbouw van de lessen, zodat strategieën effectief worden ingeoefend. De methode stimuleert leesplezier, samenwerking en zelfreflectie en is zowel geschikt voor extra oefening als uitdaging binnen én buiten de klas.
Werkgeheugen en afleiders in de klas -29/3
Samengevat is het werkgeheugen van cruciaal belang voor het leren op school, maar in hoeverre een leerling gebruik kan maken van deze vaardigheid, is afhankelijk van de situatie en de aandachtsvaardigheden van kinderen. Wanneer een kind aanloopt tegen moeilijkheden bij het leren, is het belangrijk om bij de ondersteuning van de leerling in het oog te houden welke rol het werkgeheugen hierbij speelt en dit toe te spitsen op de situatie in de klas
Non-verbaal onderzoeksinstrument het Wereldspel; Bouwen aan inzicht in de binnenwereld van een leerling - 29/2
Het Wereldspel is een krachtig non-verbaal onderzoeksinstrument dat snel inzicht geeft in de cognitieve, affectieve en pedagogische aspecten van een leerling. Leerlingen bouwen in stilte een dorp met neutraal vormgegeven materialen, wat waardevolle informatie oplevert over hun informatieverwerking, welbevinden en leerstrategie. Het spel is laagdrempelig, plezierig en geschikt voor leerlingen met taalproblemen of een andere moedertaal. Inmiddels wordt het Wereldspel wereldwijd ingezet, vooral bij signalering van hoogbegaafdheid, en groeit de wetenschappelijke onderbouwing. Ook in Nederland kunnen onderwijsprofessionals zich specialiseren via een opleiding of studiedag. Ontdek hoe je met een ogenschijnlijk eenvoudig bouwwerk diepgaande inzichten kunt krijgen.