Artikelen

Leren leren in groep 7 en 8 - 33/5-2025

Asynchrone ontwikkeling bij hoogbegaafde leerlingen 33/5

Helicopter parenting; als betrokkenheid te ver gaat 33/4

Gelukkig Hoogbegaafd, dat gaat niet vanzelf 33/4

Psychologische flexibiliteit, taal en context - 33/3

Rekenen is voor Sam meer dan sommen maken: taal, emoties en het autonome zenuwstelsel spelen mee. Vanuit de Contextuele Gedragswetenschap (CGW) en Acceptatie en Commitment Training (ACT) leert hij psychologische flexibiliteit, met vaardigheden als defusie, compassie en waardengericht werken. Door samen met zijn remedial teacher betekenis te geven, kleine stappen te zetten en een veilige schoolcontext te creëren, kan leren weer energie geven. Dit artikel laat zien hoe CGW praktische handvatten biedt voor onderwijs, zodat leerlingen als Sam niet vastlopen maar groeien – in rekenen én in leven.

‘Rekenangst is méér dan een ongemakkelijk gevoel’ - 33/3

Rekenangst is geen onwil, maar een emotionele blokkade die zelfs sterke rekenaars kan belemmeren, zegt ontwikkelingspsycholoog dr. Brenda Jansen (UvA). Ze legt uit hoe deze angst verschilt van faalangst, welke signalen erop wijzen, en waarom zowel mindset als emotie én vaardigheid aangepakt moeten worden. Met praktische tips voor leraren, remedial teachers en ouders laat Jansen zien hoe succeservaringen, positieve houding en een veilig leerklimaat de vicieuze cirkel kunnen doorbreken.

CAN-regeling: mbo-studenten zonder diploma - 33/3

Overvraagde executieve functies: geen onwil, maar onmacht - 33/3

Ontwikkelingspsycholoog dr. Mariët van der Molen pleit voor een nieuwe kijk op executieve functies: niet ‘zwak’, maar vaak ‘overvraagd’ door een mismatch tussen kind, taak en omgeving. In dit interview legt ze uit hoe stress, onvoorspelbaarheid en te hoge eisen kinderen belemmeren, en hoe voorspelbaarheid, reflectie en eigenaarschap juist groei stimuleren. Remedial teachers spelen hierin een sleutelrol door kinderen te begeleiden bij het ontdekken wat werkt, zonder over-ondersteuning. Met praktische tips en voorbeelden laat Van der Molen zien hoe bewuste afstemming, rust en structuur leiden tot meer zelfregie, veerkracht en leerplezier – voor zowel leerling als professional.

Leer tieners omgaan met stress - 33/2

Tieners groeien op in een wereld vol prestatiedruk, waarin academische verwachtingen, sociale media en sportambities zich opstapelen, met soms blijvende gevolgen voor hun mentale en fysieke gezondheid. Chronische stress kan tijdens de adolescentie de hersenontwikkeling aantasten—studies suggereren dat COVID-gerelateerde stress hersenen van tieners enkele jaren “ouder” maakte—en leidt tot leerproblemen, slaapproblemen, spanningsklachten en verzwakt immuunsysteem. Juist omdat hun prefrontale cortex nog in ontwikkeling is en sociale druk via online platforms extra hard aankomt, lopen zij meer risico op angst, depressie en concentratieverlies. Remedial teachers kunnen met individuele begeleiding, executieve-functietraining en bemiddeling tussen school en thuis stresssignalen vroegtijdig oppakken en veerkracht versterken. Scholen ondersteunen door mindfulness-oefeningen en haalbare toetsdruk, ouders door open gesprekken en realistische verwachtingen. Het werkboek Stres minder en ontspan meer (basen op wetenschappelijke technieken, 40 oefeningen) biedt tieners praktische tools om stress te herkennen en te beheersen, en vormt zo een waardevolle aanvulling op deze geïntegreerde aanpak.

Tieners, schermen en smartphones: wat zegt de wetenschap? - 33/2

Tieners, schermen en smartphones: wat zegt de wetenschap? Sociale media zijn overal. Waar roken en alcohol voor jongeren streng gereguleerd zijn, is TikTok, YouTube of Snapchat altijd binnen handbereik – tot diep in de nacht. Dat roept vragen op: wat betekent die voortdurende digitale prikkelstroom voor de mentale gezondheid van tieners? En wat kunnen onderwijsprofessionals doen om grip te krijgen op het schermgedrag van leerlingen? In dit artikel zet Tijdschrift voor Remedial Teaching de nieuwste wetenschappelijke inzichten op een rij. We kijken naar wat langdurig schermgebruik doet met slaap, stemming en leerprestaties, maar ook naar de kansen die digitale media kunnen bieden. Want niet elk scherm is een probleem – en niet elke minuut online is verloren tijd. Juist voor remedial teachers liggen er mogelijkheden om jongeren bewuster, gezonder én mediawijzer te begeleiden in een digitale wereld die niet meer weggaat.

Mind wandering: waarom onze gedachten graag dwalen - 33/1

Je leest een boek en ineens dwaal je af naar een vakantie of herinnering — zonde van je concentratie? Niet per se. Onderzoeker Myrthe Faber laat met eyetracking zien dat ‘mind wandering’ ons lezen juist kan verrijken. Dwalende gedachten zijn vaak verbonden met wat we lezen, helpen om nieuwe informatie te koppelen aan herinneringen en maken een verhaal persoonlijker. Toch is niet alle afleiding nuttig: in het verkeer kan het zelfs gevaarlijk zijn. En hoewel spontane ingevingen creatief aanvoelen, blijken ze dat lang niet altijd objectief te zijn. Creativiteit vraagt om een subtiel samenspel van loslaten én focussen. Faber en interviewer Ton Vogels benadrukken daarom het belang van reflectie: goede ideeën ontstaan vaak in de marge, maar verdienen daarna een kritische blik.

Kleuters met een Ontwikkelingsvoorsprong - 33/1

Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong zijn er in vele vormen: opvallend slim of juist onzichtbaar aangepast. Ze vragen om een scherp oog en kennis van professionals én ouders om signalen goed te duiden. Zonder die kennis kunnen hun behoeften verkeerd geïnterpreteerd worden, met ondervraging, faalangst of gedragsproblemen als gevolg. Kenmerkend zijn o.a. een kritische houding, sterke gevoeligheid, perfectionisme en een rechtvaardigheidsgevoel. Veel kleuters raken gefrustreerd als het aanbod hen niet uitdaagt. Observeren, in gesprek met ouders én een passende leerroute zijn cruciaal. Peergroepjes, creatief aanbod en emotionele begeleiding maken een wereld van verschil. Voor leerkrachten is kennis, ondersteuning en samenwerking essentieel. Want: een kind dat gezien wordt, bloeit op.

De Yucelmethode: Krachten, lasten en wensen in beeld - 32/5

De Yucelmethode is een visuele en tactiele benadering die kinderen en hun gezinnen helpt om krachten, lasten en wensen inzichtelijk te maken. Door met kleurrijke blokken en balken een opstelling te bouwen, wordt een overzicht gecreëerd van de huidige situatie en gewenste veranderingen. Deze methode biedt een niet-talige manier om complexe gevoelens en situaties bespreekbaar te maken, wat vooral nuttig is bij neurodivergent ontwikkelende kinderen met communicatie-uitdagingen. Toepassing en werkwijze: De methode gebruikt symbolische bouwmaterialen: balken representeren thema’s, gekleurde T-blokken staan voor krachten, en rechthoekige blokken voor lasten. De opstelling wordt begeleid door een getrainde professional die vanuit een nieuwsgierige en niet-sturende houding vragen stelt. Het proces omvat reflectie op de huidige situatie en visualisatie van doelen, waarbij leerlingen ervaren dat ze meer zijn dan hun problemen. Praktische voordelen: Inzicht in meerdere perspectieven: De methode betrekt de leerling, ouders en professionals, waardoor een breed en genuanceerd beeld ontstaat van ieders krachten, lasten en wensen. Holistische benadering: Door krachten en steunbronnen in de omgeving te benutten, ondersteunt de methode veerkracht en duurzame resultaten. Flexibele inzet: Geschikt voor individuele begeleiding, voortgangsgesprekken, evaluaties of multidisciplinaire overleggen. Onderzoeksresultaten: De Yucelmethode biedt aanvullende inzichten ten opzichte van reguliere hulpverleningsmethoden, vooral door nadruk op familie- en omgevingskrachten. Het proces stimuleert co-creatie, waardoor leerlingen eigenaar blijven van hun leerproces. Aanbevelingen: Gebruik de methode om doelen te formuleren, reflectiemomenten in te bouwen en interventies te evalueren. Pas sessies aan op de aandachtspanne van het kind en respecteer diens tempo en voorkeuren. De methode bevordert samenwerking tussen remedial teachers, ouders en andere betrokken professionals. De Yucelmethode is een krachtig hulpmiddel voor het ondersteunen van leren, groei en herstel, waarbij leerlingen niet alleen gezien worden in relatie tot hun uitdagingen, maar ook tot hun potentieel en netwerk.

Wat hebben zintuigelijke prikkels met gedrag te maken? - 32/5

Leerlingen met leerproblemen, gedragsproblemen of concentratiestoornissen kunnen moeite hebben met het verwerken van zintuiglijke prikkels. Dit beïnvloedt hun gedrag, wat kan variëren van wiebelen en grensoverschrijdend gedrag tot concentratieproblemen en spanningen. Dit artikel bespreekt hoe onder- en overprikkeling gedrag beïnvloeden, hoe dit te onderscheiden van andere stoornissen en welke strategieën hierbij kunnen helpen.

Hoge verwachtingen lonen - 32/4

Lerarenverwachtingen hebben een krachtige invloed op de leerprestaties van leerlingen. Dit artikel verkent het Pygmalion-effect en laat zien hoe positieve verwachtingen, flexibel groeperen, een veilig klasklimaat en het stellen van persoonlijke leerdoelen bijdragen aan betere prestaties én meer zelfvertrouwen, vooral bij leerlingen uit gemarginaliseerde groepen. Onderzoek van Christine Rubie-Davies toont aan dat leraren die bewust werken aan hun houding en interactie, het verschil kunnen maken. Praktische voorbeelden uit Nieuw-Zeeland en Nederland illustreren hoe dit in de praktijk werkt. Ook wordt het belang van samenwerking tussen leraren, schoolleiders en remedial teachers onderstreept. Lees verder en ontdek hoe hoge verwachtingen leiden tot een inclusieve leeromgeving waarin élke leerling kan groeien.

‘Motivatie is de grote broer van concentratie; hier heb je zelf invloed op’ - 32/4

Omgaan met taaleigenaardigheden - 32/4

Taal zit vol verrassingen: van homofonen en dubbele negaties tot woorden met meerdere betekenissen. Dit artikel verkent op een toegankelijke manier de eigenaardigheden van taal en laat zien hoe je deze complexe, soms verwarrende, maar altijd fascinerende aspecten inzichtelijk maakt voor leerlingen. Met praktische voorbeelden, didactische tips en creatieve werkvormen leer je hoe je fonologie, morfologie, syntaxis, semantiek en pragmatiek tot leven brengt in de klas. Door taalregels én uitzonderingen speels te benaderen, stimuleer je taalbegrip, zelfvertrouwen en plezier in communicatie.

Hoe kun je als remedial teacher of onderwijsprofessional voorkomen dat je een burn-out krijgt? - 32/3

Burn-out is beroepsziekte nummer één in het onderwijs – vooral veroorzaakt door mentale uitputting en langdurige stress. Maar waar komt het echt door? Nieuw onderzoek toont aan dat persoonlijke factoren vaak zwaarder wegen dan de schoolcontext. Toch spelen scholen een belangrijke rol in preventie via werkdruk, autonomie en steun. Dit artikel duikt in de oorzaken, misvattingen en mogelijke oplossingen rond burn-out, met aandacht voor zowel persoonlijke als organisatorische aanpak. Onmisbare kennis voor iedereen in het onderwijs – van remedial teacher tot schoolleider. Lees meer over signalen, preventie én hoe je jezelf kunt beschermen tegen burn-out.

Pedagogische sensitiviteit in het werken met hoogbegaafde leerlingen - 32/2

Hoe geef je hoogbegaafde leerlingen écht passend onderwijs? Dit artikel laat zien dat pedagogische sensitiviteit, het goed aanvoelen, begrijpen en reageren op wat een leerling nodig heeft, minstens zo belangrijk is als didactische aanpassingen. In een diverse klas voelen hoogbegaafde leerlingen zich vaak ‘anders’ of niet gezien. Een leraar die zich bewust is van deze unieke positie en hier sensitief op inspeelt, kan een wereld van verschil maken in het welbevinden, de motivatie en het zelfbeeld van deze leerlingen. Het artikel gaat in op de achtergronden van pedagogische sensitiviteit en geeft praktische, laagdrempelige tips om hier direct mee aan de slag te gaan. Een must-read voor onderwijsprofessionals die méér willen betekenen voor hun hoogbegaafde leerlingen.

Onderpresteren bij leerlingen - 32/2

Niet elke hoogbegaafde leerling presteert zoals je zou verwachten. In dit diepgravende artikel onderzoekt Marjolijn van Weerdenburg het fenomeen onderpresteren: wanneer een leerling schoolprestaties laat zien die (ver) onder het niveau liggen dat past bij diens cognitieve capaciteiten. Onderpresteren komt voor bij jong en oud, in elke onderwijslaag en bij ieder intelligentieniveau. Het herkennen ervan is complex – zeker bij relatief onderpresteren, waarbij de leerling ogenschijnlijk "goede cijfers" haalt. Dit artikel bespreekt waarom onderpresteren vaak verborgen blijft, welke sociale en psychologische factoren een rol spelen, en waarom sommige leerlingen ondanks hun potentieel vastlopen. Aan de hand van recente inzichten en internationale studies wordt duidelijk hoe onderpresteren effectief gesignaleerd en aangepakt kan worden. Van testmethoden tot interventies gericht op motivatie, zelfbeeld en leerstrategieën: een brede waaier aan aanbevelingen passeren de revue. De auteur benadrukt het belang van preventie: door vanaf het begin onderwijs te bieden dat aansluit bij de capaciteiten én behoeften van de leerling, kunnen hardnekkige leerproblemen en psychische gevolgen worden voorkomen. Een essentieel artikel voor iedereen die leerlingen wil helpen het beste uit zichzelf te halen – ongeacht achtergrond, geslacht of cultuur.

Altijd prijs op de voordelen Bingo - 32/2

In haar column beschrijft Agnes Maassen hoe ouders van hoogbegaafde kinderen vaak worstelen met hardnekkige vooroordelen en het stigma dat hoogbegaafdheid een luxeprobleem zou zijn. In werkelijkheid kampen deze kinderen regelmatig met verveling, motivatieverlies en zelfs mentale klachten doordat het onderwijsaanbod niet aansluit. Ouders aarzelen vaak om hulp te vragen uit angst als ‘lastige ouder’ gezien te worden. Remedial teachers en andere onderwijsprofessionals kunnen een cruciale rol spelen in het herkennen van signalen en het bieden van passende ondersteuning. Dit vraagt om kennis, samenwerking met ouders én de moed om buiten de standaardkaders te denken en handelen.

Versterk wederkerigheid in het thematiseren - 32/1

Thematiseren in de onderbouw biedt jonge kinderen betekenisvolle, interactieve leerkansen – maar risicoleerlingen hebben hier niet vanzelf profijt van. Juist zij vragen om doelgerichte ondersteuning in spel, taal en onderzoek. Dit artikel laat zien hoe remedial teachers in de uitvoeringsfase van een thema cruciale impulsen kunnen geven. Denk aan het verwoorden van spelhandelingen, het inzetten van spelscripts of het begeleiden van een klein onderzoekje – steeds afgestemd op het ontwikkelingsniveau en de betrokkenheid van het kind. Drie praktijkvoorbeelden laten zien hoe dit eruitziet en welke opbrengsten het oplevert, van plezier en taalontwikkeling tot meer zelfvertrouwen en spelverdieping. De rol van de remedial teacher blijkt onmisbaar in het toegankelijk maken van thematisch onderwijs voor álle leerlingen. Met praktische tips en didactische aanwijzingen biedt het artikel direct toepasbare inzichten voor wie met jonge kinderen werkt. Een pleidooi voor zorgvuldige observatie, bewust taalgebruik en doelgerichte spelbegeleiding.

RT begeleiding aan leerlingen met Downsyndroom - 32/1

Ontwikkeling stopt niet na het speciaal onderwijs – en dit artikel laat zien waarom. Aan de hand van inspirerende voorbeelden, zoals Mar Galcerán – het eerste parlementslid in Europa met het syndroom van Down – laat dit artikel zien wat er mogelijk is als we talent blijven zien. Ouders van jongeren met een verstandelijke beperking richtten zelf een school op: Paratus. Daar draait het om ontdekken, ontmoeten en ontwikkelen – midden in de samenleving. Met een onderwijsprogramma vol stages, cognitieve groei en persoonlijke doelen, krijgen jongeren de kans om verder te leren en een plek te vinden waar ze écht tot bloei komen. Dit artikel is een krachtig pleidooi voor inclusie, kansen en het geloof dat niemand ooit uitgeleerd is.

Connectie & Cognitie - 32/1

Altijd online zijn klinkt handig, maar ondermijnt juist de focus, creativiteit en het welzijn van jongeren. Dit artikel pleit voor digitale vrijheid als fundament voor echte digitale vaardigheid en wijsheid. Door inzicht in de werking van het brein – met de metafoor van de olifant (reflexbrein), de berijder (denkbrein) en de oase (archiverend brein) – wordt duidelijk hoe constante prikkels van smartphones leerprestaties en motivatie ondermijnen. Jongeren hebben nog onvoldoende controle over hun reflexmatige gedrag en worden bovendien doelgericht beïnvloed door techbedrijven die vechten om hun aandacht. Leraren en ouders spelen een cruciale rol in het begeleiden van jongeren naar bewust, gefocust en gezond schermgebruik. De oplossing ligt niet in schermloosheid, maar in het versterken van breinkennis, het aanleren van aandachtstraining en het toepassen van zes bewezen breinprincipes in het onderwijs. Zo maken we leerlingen digivaardig én digiwijs, met hun denkbrein aan het roer.

“Focus in begeleiding ook op mentale gezondheid” - 31/4

In dit interview deelt hoogleraar Jongerenwelzijn Gonneke Stevens de laatste inzichten uit ruim twintig jaar onderzoek naar het welzijn van jongeren in Nederland. Met als focus mentale gezondheid, sociale relaties en de invloed van schooldruk en sociale media, schetst ze een genuanceerd beeld van de zorgen én kansen voor de jeugd van nu. Vooral meisjes in het voortgezet onderwijs rapporteren meer stress en mentale klachten. Stevens benadrukt het belang van preventie, vroege signalering en samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg. Ook voor remedial teachers zijn deze inzichten van groot belang: mentale gezondheid en leerprestaties zijn nauw met elkaar verbonden. Lees verder voor feiten, cijfers en aanbevelingen die iedere onderwijsprofessional zou moeten kennen.

PUBER-TIJD!!! - 31/4

Waarom gedragen pubers zich zoals ze doen? Neuropsycholoog Margriet Sitskoorn legt uit hoe het puberbrein tussen de 10 en 24 jaar nog volop in ontwikkeling is — vooral in de gebieden die verantwoordelijk zijn voor aandacht, planning en emotieregulatie. Ze bespreekt hoe gewoontes ontstaan, waarom afleren lastig is en hoe we met structuur, herhaling en het juiste voorbeeld pubers wél kunnen helpen. Slaap, liefde en regelmaat zijn daarbij cruciaal, net als écht contact en het stimuleren van het ‘genotscentrum’ door positieve aandacht. De omgeving speelt een grote rol: hersenen veranderen namelijk continu door wat we doen, leren en ervaren. Een inspirerend artikel vol inzichten voor iedereen die met jongeren werkt of leeft.

Emoties tijdens conflicten tussen ouders en adolescenten - 31/4

Tijdens de adolescentie verandert de ouder-kindrelatie fundamenteel: van hiërarchie naar gelijkwaardigheid. Dat gaat vaak gepaard met meer conflicten, en dat is niet per se negatief. Volgens hoogleraar Susan Branje bieden deze botsingen kansen voor ontwikkeling. Als ouders en jongeren tijdens conflicten flexibel kunnen schakelen tussen boosheid, begrip en zelfs humor, ontstaat een veilige, open relatie waarin emotieregulatie groeit. Die emotionele variabiliteit blijkt cruciaal: het helpt jongeren bij het ontwikkelen van autonomie én versterkt de band met hun ouders. Ouders die ruimte geven voor emoties, positief én negatief, bouwen samen met hun kind aan een gelijkwaardige en veerkrachtige relatie. Een must-read voor iedereen die wil begrijpen hoe botsen soms juist verbindt.

Geen cijfers zonder relatie, denk hier maar eens over na! - 31/4

In een wereld waarin cijfers direct via apps binnenkomen, verliezen we iets fundamenteels: de pedagogische relatie tussen leraar en leerling. Leerlingen krijgen ‘s avonds om 23.00 uur nog een onvoldoende binnen, ouders worden realtime op de hoogte gebracht, en een cijfer is geen leermoment meer, maar een oordeel: “Voldoe ik?” Dit artikel werpt een kritisch licht op de digitalisering van het onderwijs en hoe het contact tussen leerling, ouder en leraar verschuift van begeleiden naar controleren. Wat doet dit met de prestatiedruk? En hoe kunnen we als onderwijsprofessionals bewust blijven sturen op pedagogisch verstandige keuzes? Een must-read voor iedereen die met jongeren werkt en hen méér wil bieden dan alleen een cijfer.

Redactioneel - 31/4

De uitdagingen van hoogbegaafde adolescenten - 31/4

De ontwikkeling naar volwassenheid is voor iedere jongere een uitdaging, maar voor hoogbegaafde adolescenten vaak extra complex. Ondanks hun talent, raken zij regelmatig in de knel door een gebrek aan leervaardigheden: leren ging immers altijd vanzelf. Pas in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs ontstaan problemen, wanneer inzet, planning en doorzettingsvermogen cruciaal worden. Deze jongeren dreigen dan te gaan onderpresteren, met alle gevolgen van dien voor zelfbeeld en toekomstperspectief. Dit artikel gaat in op de oorzaken van onderpresteren bij hoogbegaafde leerlingen, het belang van vroege signalering en effectieve begeleiding, én hoe scholen structureel kunnen ondersteunen in het ontwikkelen van leervaardigheden. Een must-read voor wie werkt met deze doelgroep!