Artikelen
Met Sprongen Vooruit 33/4
Getalbegrip: het fundament van de rekenontwikkeling - 33/3
Kinderen ontwikkelen hun getalbegrip al vroeg, maar niet iedereen krijgt thuis dezelfde kansen. Vroege signalering is cruciaal om achterstanden te voorkomen. De Getalcheck brengt bij leerlingen van groep 1 t/m 4 snel in kaart welke basisvaardigheden wel en niet beheerst worden, zoals tellen, cijfers benoemen en sommen maken. Met gerichte adviezen, spelletjes en tips voor ouders stimuleert dit instrument zowel rekenvaardigheden als plezier in rekenen. Zo kunnen leerkrachten en remedial teachers tijdig en doelgericht ondersteuning bieden, waardoor kinderen een stevig fundament opbouwen voor hun verdere rekenontwikkeling.
‘Rekenangst is méér dan een ongemakkelijk gevoel’ - 33/3
Rekenangst is geen onwil, maar een emotionele blokkade die zelfs sterke rekenaars kan belemmeren, zegt ontwikkelingspsycholoog dr. Brenda Jansen (UvA). Ze legt uit hoe deze angst verschilt van faalangst, welke signalen erop wijzen, en waarom zowel mindset als emotie én vaardigheid aangepakt moeten worden. Met praktische tips voor leraren, remedial teachers en ouders laat Jansen zien hoe succeservaringen, positieve houding en een veilig leerklimaat de vicieuze cirkel kunnen doorbreken.
Nederlandse rekenprestaties in internationaal daglicht - 33/2
De eind december 2024 gepubliceerde TIMSS 2023-gegevens tonen dat Nederlandse groep 6-leerlingen met circa 525 punten nog boven het mondiale gemiddelde van 500 scoren, maar licht zijn gedaald ten opzichte van de 530 punten in 2019. De coronajaren en tijdelijke NPO-inzet lijken de groei te remmen: er komen meer zwakke rekenaars bij, terwijl de toppers stabiel blijven. De discussie over realistisch versus traditioneel rekenen laait weer op nu landen als Singapore en Estland doorstijgen en Vlaanderen sterk terugvalt. Nederland houdt daarentegen zijn reken- en wetenschapsprestaties redelijk constant. Onderzoekers roepen op tot een scherper rekenbeleid met vroege differentiatie, gedegen automatiseren van basisvaardigheden, professionele bijscholing en zorgvuldige inzet van digitale tools, en benadrukken de cruciale rol van de remedial teacher bij extra ondersteuning. Met de volgende TIMSS-ronde in 2027 en nationale peilingen wordt duidelijk of deze maatregelen werken.
De diepte in met Reken XL - 32/5
RekenXL is een rekenmethode ontworpen voor leerlingen met een hoog ontwikkelingspotentieel, met een focus op diepgang, verbreding en creërend denken. De methode, geschikt voor remedial teaching en groepsgebruik in het basisonderwijs, combineert uitdagende wiskundige onderwerpen met aandacht voor executieve functies en motivatie. Kenmerken van RekenXL: Gebaseerd op de SOLO-taxonomie, waarmee leerlingen stap voor stap worden meegenomen in complexe leerprocessen. Projecten voor groep 3 t/m 8, met aandacht voor eigenaarschap, reflectie en verbinding met de klas. Uitdagende opdrachten die de leerhonger van begaafde leerlingen stillen en gedragsproblemen helpen voorkomen. Praktijkvoorbeelden: Leerlingen doorlopen de "leerkuil," waarbij ze starten met nieuwe concepten (zoals het binaire stelsel) en geleidelijk verbanden leggen, tot ze het geleerde kunnen abstraheren en toepassen in andere situaties. Creatieve eindopdrachten, zoals het maken van spellen of uitlegfilmpjes, versterken eigenaarschap en trots. Motiverende kracht: RekenXL biedt keuzevrijheid en uitdagende onderwerpen, wat motivatie en leerplezier vergroot. Het methodisch gebruik van strategieën zoals plannen, reflecteren en samenwerken helpt leerlingen niet alleen in wiskunde, maar ook bij hun algehele ontwikkeling. Conclusie: RekenXL combineert uitdagende opdrachten met aansprekende thema’s en is ideaal voor remedial teachers die begaafde leerlingen willen begeleiden en motiveren. De methode biedt niet alleen verdieping in wiskunde, maar ook een breder perspectief op leren en persoonlijke groei.
Meertaligheid in de praktijk - 32/4
In dit artikel lees je hoe taal en rekenen nauw samenhangen, en welke uitdagingen contextsommen kunnen opleveren voor meertalige leerlingen. Het benadrukt het belang van inzicht in de beginsituatie van een kind, inclusief rekenonderwijs in het thuisland, en biedt praktische handvatten voor het uitbreiden van de rekenwoordenschat in zowel Nederlands als de thuistaal. Er wordt uitgelegd hoe je passende rekenonderdelen selecteert, welke materialen effectief zijn, en hoe toetsen eerlijker kunnen worden ingericht. Zo draagt de remedial teacher bij aan beter rekenbegrip én meer zelfvertrouwen bij meertalige kinderen.
Rekenvraagstukken in de basisschool - 32/4
Waarom lukt het leerlingen soms niet om een ogenschijnlijk eenvoudige rekenopgave op te lossen? Dit artikel laat aan de hand van historische en hedendaagse vraagstukken zien hoe context, taal, illustraties en formuleringen het oplossingsproces sterk beïnvloeden. Er wordt ingegaan op de rol van impliciete modellen, heuristieken, en het belang van realistisch modelleren. Ook komt aan bod hoe kinderen al vóór formele instructie informele strategieën toepassen, en hoe inhibitie en zelfregulatie cruciaal zijn voor succes. Kortom: een inspirerend en praktisch onderbouwd overzicht van wat goed vraagstukonderwijs vraagt – én oplevert.
Rekenen als inspiratiebron - 32/4
Drs. Ingrid Wensveen, rekenspecialist ERWD en rekenpedagoog, vertelt over haar verrassende loopbaan, haar fascinatie voor rekenproblemen en haar missie om leerkrachten en rt’ers sterker te maken in hun rekenonderwijs. In dit interview deelt ze haar visie op diagnostisch onderwijzen, omgaan met rekenangst en het vergroten van leerling-autonomie. Ook geeft ze praktische tips voor nascholing, instructie en motivatie. Een inspirerend verhaal voor iedereen die rekenen wil benaderen als vak vol uitdaging én plezier. Ontdek hoe Ingrid met nieuwsgierigheid en vakmanschap het verschil maakt – en hoe jij dat ook kunt doen.
Prentenboeken: rijke basis voor wiskundige interactie - 32/1
Prentenboeken zijn niet alleen een taalrijke schat, maar ook een wiskundige goudmijn. Onderzoek toont aan dat kleuterleerkrachten, zowel bij expliciet wiskundige als ‘gewone’ prentenboeken, jonge kinderen effectief kunnen uitdagen tot wiskundig denken via interactieve vragen. Cruciaal is de afwisseling tussen concrete vragen (zoals “Hoeveel wielen zie je?”) en abstracte denkprikkels (“Wat als elk biggetje een vriendje meeneemt?”). Vooral abstracte vragen blijken wiskundig denken te stimuleren, zeker bij wiskundige prentenboeken. Leerkrachten blijken dit bewust en doelgericht in te zetten, al verschilt de mate van abstractie. De aanbeveling? Zet als remedial teacher of leerkracht je wiskundige bril op bij het voorbereiden én uitvoeren van voorleesmomenten, en durf inspelen op de spontane wiskundige observaties van kinderen. Door meerdere keren en met verschillende doelen voor te lezen, vergroot je hun wiskundig inzicht — stap voor stap, bladzijde voor bladzijde.
Efficiënt automatiseren en rekenfeiten is mogelijk - 31/5
Veel leerlingen lopen vast op basisbewerkingen doordat hun rekenfeitenkennis onvoldoende geautomatiseerd is. Alleen herhaald oefenen blijkt vaak niet genoeg – een gerichte, efficiënte aanpak is nodig. In dit artikel lees je waarom automatiseren zo belangrijk is, hoe het werkgeheugen ontlast wordt en wat effectieve oefenvormen zijn. Je krijgt praktische tips voor de remedial teachingpraktijk én ontdekt hoe de webapplicatie *Analyse van de Rekenfeiten* helpt bij het in kaart brengen en aanpakken van individuele rekenhiaten. Met een adaptieve, op maat gemaakte leeromgeving wordt gericht geoefend aan wat écht nodig is. Een must-read voor iedereen die rekenproblemen bij de kern wil aanpakken!
Maak rekenen leuk - 31/4
Veel rekenzwakke leerlingen rekenen in de bovenbouw nog steeds tellend, zonder grip op de structuur van ons tientallig stelsel. Numicon Remediërend Rekenen biedt hiervoor een krachtige oplossing. Met gestructureerde vormen, ontwikkeld op basis van de aanpak van Stern en Bruner, leren kinderen hoeveelheden visueel en betekenisvol te verbeelden. Zo bouwen ze van jongs af aan aan een sterk getalbegrip en leren ze rekenen vanuit inzicht in plaats van routine. Deze multisensorische methode helpt kinderen informatie beter te organiseren, te koppelen aan bestaande kennis én te automatiseren. Rekenproblemen worden zo aangepakt bij de wortel. Het artikel laat zien hoe Numicon werkt, waarom het effectief is, en hoe belangrijk het is om via concreet handelen en rekentaal een stevig fundament te leggen voor rekenontwikkeling. Een inspirerende leeservaring voor iedereen die rekenonderwijs beter wil begrijpen – en verbeteren.
ERW of D? - 31/3
Wat is het verschil tussen ernstige rekenproblemen en dyscalculie? En wat betekent dat voor het onderwijs? Deze bijdrage blikt terug op het boek *Dyscalculie in discussie* en onderzoekt actuele vragen rondom diagnostiek, begeleiding en de rol van het rekenonderwijs. Met inzichten uit de neurowetenschap, praktijkvoorbeelden en kritische vragen over leerbaarheid en onderwijsaanpassing, biedt het artikel een scherp beeld van wat effectieve ondersteuning vraagt. Ook de impact van digitalisering op rekenonderwijs en denkontwikkeling komt aan bod. Een must-read voor iedereen die zich bezighoudt met passend rekenonderwijs in een snel veranderende wereld.
Ieder kind kan rekenen - 30/5
Rekenen begint al in groep 1, maar tegen de tijd dat kinderen in groep 3 starten, lopen de verschillen vaak al flink uiteen. Hoe voorkom je dat leerlingen vastlopen in hun rekenontwikkeling? In dit artikel lees je welke vijf kernpunten extra aandacht vragen: getalbegrip, de getallenlijn, splitsen, tellend rekenen en het leren van de tafels. Met praktische voorbeelden en tips laat de auteur zien hoe je als professional vroegtijdig kunt signaleren én gericht kunt begeleiden. Het RD4-instrument biedt daarbij houvast: het helpt om per leerling een profiel te maken waarmee je de rekenondersteuning afstemt op hun specifieke behoeften. Een waardevol artikel voor wie rekenproblemen wil voorkomen of gerichter wil aanpakken.
'Dyscalculie moet dezelfde status krijgen als dyslexie' - 30/5
Wat is dyscalculie precies, hoe stel je het vast, en hoe kun je een kind met deze hardnekkige rekenstoornis het beste ondersteunen? In dit interview vertellen rekenspecialist Marije van Oostendorp en psycholoog Marisca Milikowski op heldere wijze over de oorzaken, diagnose en begeleiding van dyscalculie. Ze benadrukken hoe belangrijk het is dat deze vaak onopgemerkte stoornis vroeg wordt herkend om ernstige achterstanden én sociaal-emotionele schade te voorkomen. Daarbij pleiten ze voor maatwerk, samenwerking met ouders en school én vooral: nooit opgeven. Hun boek Zorgplan dyscalculie en rekenproblemen biedt praktische handvatten voor remedial teachers en andere onderwijsprofessionals.
Rekenvaardiger door gespreide herhaling: De kracht van het Leitnersysteem in de rt-praktijk - 30/1
Veel leerlingen vergeten leerstof snel, vooral bij rekenen. Het Leitnersysteem biedt een praktische oplossing voor remedial teachers om herhaling gestructureerd en effectief aan te pakken. Door gebruik van kaartjes en gespreide oefenmomenten helpt dit systeem leerlingen om kennis beter op te slaan in het langetermijngeheugen. Goed beantwoorde kaartjes schuiven door naar bakjes die minder vaak worden herhaald, terwijl fout beantwoorde kaartjes vaker terugkomen. Dit bespaart tijd en vergroot het leerrendement, zeker bij vakken waar voorkennis cruciaal is. Het artikel legt uit hoe je het Leitnersysteem inzet in de praktijk en geeft tips voor variaties, zodat je het kunt aanpassen aan de behoeften van je leerlingen.
Van rekenprobleem tot dyscalculie: terug naar de basis -29/5
Bij rekenproblemen en dyscalculie is het essentieel om terug te gaan naar de basis: het *rekenen-in-uitvoering* en de *kwaliteit van de basiskennis*. Volgens Ruijssenaars & Ruijssenaars-Elshoff ligt de kern van ernstige rekenproblemen vaak in niet-geautomatiseerde basisfeiten, zoals optel- en aftreksommen tot 20. Een diagnostisch proces moet zich dan ook richten op deze rekenhandelingen zelf, niet alleen op psychologische tests. Binnen de *diagnostische cyclus* (signaleren – analyseren – verklaren – aanpakken) speelt iedere professional – van leerkracht tot remedial teacher – een belangrijke rol. Casussen, zoals die van leerling Ilona, tonen aan dat traditionele intelligentietests rekenproblemen niet verklaren, terwijl analyse van rekenstrategieën en basiskennis wel concrete aanknopingspunten biedt. Gedetailleerd procesonderzoek maakt gerichte remediëring mogelijk, inclusief het gebruik van compenserende middelen. Ook bij oudere leerlingen blijft analyse van basisfeiten zinvol. De methodiek *Berekend!* biedt hierbij een methode- en leeftijdsonafhankelijke aanpak, bruikbaar in remedial teaching.
Rekenangst: je kan er wat tegen doen! - 29/2
Steeds meer leerlingen ervaren spanning tijdens de rekenles. Ze stellen uit, raken geblokkeerd of verliezen het vertrouwen in hun eigen kunnen. Dit artikel laat zien hoe rekenangst ontstaat en wat je als leerkracht of begeleider kunt doen om het te verminderen. Je ontdekt hoe spanning het werkgeheugen beïnvloedt, welke signalen op rekenangst wijzen en hoe je met kleine didactische aanpassingen een veilig en motiverend rekenklimaat creëert. Door keuzes te bieden, zelfvertrouwen te versterken en leerlingen actief eigenaar te maken van hun leerproces, groeit de motivatie én verdwijnen blokkades. Lees hoe rekenles weer voelt als een ontdekkingstocht – voor leerling én begeleider.
Hoe rekenen Nederlandse basisschoolleerlingen nu echt? - 29/2
Is het rekenniveau van Nederlandse basisschoolleerlingen echt zo zorgwekkend als de krantenkoppen suggereren? Dit artikel zet grootschalig onderzoek op een rij en laat zien dat het gemiddelde rekenniveau stabiel is en de meeste leerlingen het basisniveau halen. Wel blijven ambities voor het hogere niveau achter, vooral in het sbo. Ook valt op dat meisjes gemiddeld lager scoren én minder zelfvertrouwen hebben. Wat werkt volgens onderzoek wél? Formatieve toetsing, differentiatie, hulpmiddelen én één vaste strategie bij zwakkere rekenaars. Een stevige vakinhoudelijke en didactische basis bij leerkrachten én een stimulerend schoolbeleid blijken cruciaal.
De jonge leerling in beeld: Utrechtse Getalbegrip Toets 3 - 29/1
De Utrechtse Getalbegrip Toets 3 (UGT-3) is vernieuwd, genormeerd en gevalideerd om het getalbegrip bij leerlingen in groep 1 t/m 3 te meten. De toets bevat tien onderdelen die op speelse wijze essentiële rekenvaardigheden in kaart brengen, zoals tellen, vergelijken en meten. De praktische opzet – met duidelijke toetsbladen, moderne illustraties en overzichtelijke instructies – maakt het afnemen gebruiksvriendelijker dan voorgaande versies. Remedial teacher Leontine le Blanc beschrijft hoe de toets haar hielp bij het vaststellen van de rekenproblemen van een leerling uit het speciaal basisonderwijs. Na gerichte interventie is er aantoonbare vooruitgang. De UGT-3 biedt daardoor niet alleen een krachtig diagnostisch hulpmiddel, maar ook een goede basis voor effectieve begeleiding van jonge kinderen met rekenproblemen.