Artikelen

Goed onderwijs ís inclusief onderwijs

Ruimte om in te leren 33/4

Een vernieuwde aanpak bij Laterna Magica - 33/2

Een vernieuwde aanpak bij Laterna Magica. Hier gebeurt het al: inclusief onderwijs zonder muren en hokjes. Wat als we het onderwijs echt zouden inrichten rond het kind? Niet langer gedwongen door jaargroepen, methodes of klassieke klaslokalen, maar gebaseerd op nieuwsgierigheid, talent en persoonlijke leerwegen? Bij Laterna Magica in Amsterdam is dat geen toekomstbeeld, maar dagelijkse praktijk. In deze school zonder vaste klassen, met units in plaats van groepen en coaches in plaats van leerkrachten, staat maatwerk centraal. In een tijd waarin het lerarentekort, passend onderwijs en motivatieproblemen de voorpagina’s domineren, laat Laterna Magica zien dat het anders kan. Directeur Susanne Roobeek vertelt hoe het team onderwijs ontwerpt als een leef- en leergemeenschap, waar zorg niet iets is dat erbij komt, maar vanaf het begin ín het onderwijs verweven zit. Een inspirerend gesprek over pedagogische visie, co-teaching, het belang van eigenaarschap – en waarom dit vernieuwende concept steeds meer bezoekers trekt van collega-scholen.

Kleuters met een Ontwikkelingsvoorsprong - 33/1

Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong zijn er in vele vormen: opvallend slim of juist onzichtbaar aangepast. Ze vragen om een scherp oog en kennis van professionals én ouders om signalen goed te duiden. Zonder die kennis kunnen hun behoeften verkeerd geïnterpreteerd worden, met ondervraging, faalangst of gedragsproblemen als gevolg. Kenmerkend zijn o.a. een kritische houding, sterke gevoeligheid, perfectionisme en een rechtvaardigheidsgevoel. Veel kleuters raken gefrustreerd als het aanbod hen niet uitdaagt. Observeren, in gesprek met ouders én een passende leerroute zijn cruciaal. Peergroepjes, creatief aanbod en emotionele begeleiding maken een wereld van verschil. Voor leerkrachten is kennis, ondersteuning en samenwerking essentieel. Want: een kind dat gezien wordt, bloeit op.

Wat hebben zintuigelijke prikkels met gedrag te maken? - 32/5

Leerlingen met leerproblemen, gedragsproblemen of concentratiestoornissen kunnen moeite hebben met het verwerken van zintuiglijke prikkels. Dit beïnvloedt hun gedrag, wat kan variëren van wiebelen en grensoverschrijdend gedrag tot concentratieproblemen en spanningen. Dit artikel bespreekt hoe onder- en overprikkeling gedrag beïnvloeden, hoe dit te onderscheiden van andere stoornissen en welke strategieën hierbij kunnen helpen.

Hoge verwachtingen lonen - 32/4

Lerarenverwachtingen hebben een krachtige invloed op de leerprestaties van leerlingen. Dit artikel verkent het Pygmalion-effect en laat zien hoe positieve verwachtingen, flexibel groeperen, een veilig klasklimaat en het stellen van persoonlijke leerdoelen bijdragen aan betere prestaties én meer zelfvertrouwen, vooral bij leerlingen uit gemarginaliseerde groepen. Onderzoek van Christine Rubie-Davies toont aan dat leraren die bewust werken aan hun houding en interactie, het verschil kunnen maken. Praktische voorbeelden uit Nieuw-Zeeland en Nederland illustreren hoe dit in de praktijk werkt. Ook wordt het belang van samenwerking tussen leraren, schoolleiders en remedial teachers onderstreept. Lees verder en ontdek hoe hoge verwachtingen leiden tot een inclusieve leeromgeving waarin élke leerling kan groeien.

Denktalent bij kleuters? - 31/5

Sommige jonge kinderen blinken al vroeg uit in denken en leren – een zogenoemd *denktalent*. Toch wordt een cognitieve voorsprong niet altijd tijdig herkend, wat kan leiden tot demotivatie en gedragsproblemen. In dit artikel ontdek je hoe het stimuleren van creatieve denkvaardigheden niet alleen helpt bij de signalering van cognitief talentvolle kinderen, maar ook bijdraagt aan hun brede ontwikkeling. Denkvragen, rijke leeromgevingen en spel bieden kansen om kinderen uit te dagen én te observeren. Modellen zoals het drieringenconcept tonen aan dat creativiteit een cruciale component is van potentieel. Het artikel biedt praktische handvatten, zoals denksleutels, waarmee onderwijsprofessionals kinderen op een speelse en betekenisvolle manier kunnen uitdagen. Door denken te stimuleren vóórdat we gaan signaleren, bouwen we aan een inclusief onderwijsaanbod waarin elk kind de ruimte krijgt om zijn of haar talent te laten zien. Lees verder voor inspiratie, voorbeelden en direct toepasbare ideeën uit de praktijk.

PUBER-TIJD!!! - 31/4

Waarom gedragen pubers zich zoals ze doen? Neuropsycholoog Margriet Sitskoorn legt uit hoe het puberbrein tussen de 10 en 24 jaar nog volop in ontwikkeling is — vooral in de gebieden die verantwoordelijk zijn voor aandacht, planning en emotieregulatie. Ze bespreekt hoe gewoontes ontstaan, waarom afleren lastig is en hoe we met structuur, herhaling en het juiste voorbeeld pubers wél kunnen helpen. Slaap, liefde en regelmaat zijn daarbij cruciaal, net als écht contact en het stimuleren van het ‘genotscentrum’ door positieve aandacht. De omgeving speelt een grote rol: hersenen veranderen namelijk continu door wat we doen, leren en ervaren. Een inspirerend artikel vol inzichten voor iedereen die met jongeren werkt of leeft.

Omgaan met sensorische verwerkingsverschillen bij leerlingen - 31/3

Een kind dat wiebelt, zich snel terugtrekt of heftig reageert op aanraking kan meer nodig hebben dan alleen ‘grenzen en structuur’. In dit interview vertelt Carol Stock Kranowitz, auteur van de bestseller Uit de Pas, over Sensory Processing Disorder (SPD): een vaak gemiste oorzaak van gedragsproblemen in de klas. Ze legt uit hoe je SPD herkent, welke typen er zijn, en hoe je als leerkracht of remedial teacher steun biedt. Met praktische tips over rust, routines en beweging laat Kranowitz zien hoe je leerlingen helpt grip te krijgen op hun zintuiglijke wereld. Een must-read voor wie méér wil begrijpen van ogenschijnlijk ‘moeilijk’ gedrag in de klas.

Do you mind - Yoga 31/1

Kinderen ervaren steeds vaker stress, bijvoorbeeld door prestatiedruk. Onderzoek van drs. Hanneke Velthuijsen (HvA) laat zien dat yoga, meditatie en mindfulness op school bijdragen aan ontspanning, betere concentratie, meer empathie en een rustiger leerklimaat. Zowel in binnen- als buitenland worden positieve effecten aangetoond op het mentale, cognitieve en sociale functioneren van leerlingen. Ook remedial teachers kunnen hierin een coachende rol spelen. Lees het volledige artikel voor praktijkvoorbeelden, wetenschappelijke onderbouwing en concrete tips voor in de klas.

Prikkelverwerking bij kinderen met autisme en ADHD deel 3 - 30/3

Kinderen met ASS of ADHD hebben vaak moeite met het verwerken van zintuiglijke prikkels, wat hun dagelijks functioneren en leerprestaties beïnvloedt. In dit artikel lees je over recente inzichten uit onder andere de WOBBLE-studie, de effectieve ASI-interventie en het belang van een individueel prikkelprofiel. Ervaringsdeskundige Nynke Zuurmond deelt haar persoonlijke verhaal en ontwikkelde praktische tools zoals een kaartspel en signaleringsplan om kinderen te helpen hun prikkelverwerking beter te begrijpen en bespreekbaar te maken. Ook krijg je waardevolle tips voor in de klas en rt-praktijk, zoals het gebruik van post-its om overprikkelingsbronnen te signaleren. De boodschap is helder: met kleine aanpassingen en meer inzicht kun je grote verschillen maken voor kinderen die anders snel overvraagd raken.

'Als onvermogen wordt uitgelegd als onwil' - 30/3

Het Nederlandse onderwijs is de afgelopen decennia ingrijpend veranderd: samenwerken is nu de norm, van basisschool tot MBO. Maar wat als je sociaal minder behendig bent? Waar we cognitieve verschillen – zoals IQ – wél erkennen, krijgt variatie in sociale vaardigheden amper aandacht. Toch verschilt sociale behendigheid minstens zo sterk als IQ, blijkt uit recente wetenschap. Leerlingen die moeite hebben met sociale situaties raken daardoor snel overvraagd, verkeerd begrepen of onterecht veroordeeld. Samenwerken wordt dan geen leermiddel, maar een struikelblok. Dit opiniestuk pleit voor meer oog voor sociaal onvermogen en minder snelle oordelen over ‘onwil’. In het boek Pijnlijke Contacten wordt dit complexe, vaak onzichtbare probleem verder uitgediept met inzichten en herkenbare voorbeelden uit de praktijk.

'De aanpak van de verschillende vormen van angst is veelzijdig. Evenals de veelheid aan klachten die er zijn' - 30/3

Angst hoort bij opgroeien, maar wanneer is angst meer dan ‘normaal’? Kinder- en jeugdpsycholoog Peter Muris – hoogleraar en behandelaar – vertelt in dit interview over de functie van angst, hoe het zich uit bij kinderen, en wanneer het problematisch wordt. Elke ontwikkelingsfase kent eigen angsten, maar bij ongeveer 1 à 2 kinderen per basisschoolklas is sprake van een angststoornis. Deze kinderen vallen vaak niet op en blijven daardoor zonder hulp. Muris bespreekt hoe angsten cultureel bepaald zijn, hoe ouders én remedial teachers kunnen helpen, en welke signalen je als professional kunt herkennen. Ook benadrukt hij het belang van stimuleren in plaats van beschermen. Een must-read voor iedereen die kinderen begeleidt in hun ontwikkeling.

Pedagogisch vakmanschap als hart van de begeleiding - 30/2

Bij het begeleiden van kinderen met gedragsproblemen draait het niet om labels, maar om wat een kind nodig heeft. Het gedrag van begeleiders is hierbij cruciaal: door hun eigen handelen te veranderen, beïnvloeden zij positief het gedrag van leerlingen. Centraal staan een veilige vertrouwensband, positief contact en aandacht voor wat wél goed gaat. Essentiële vaardigheden zijn actief luisteren, open vragen stellen en coachend begeleiden. Begeleiders zoeken samen met het kind naar de oorzaak van gedrag en hoe deze aangepakt kan worden. Oplossingsgericht werken, erkenning van gevoelens en het stimuleren van zelfreflectie vergroten het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van leerlingen. Daarbij is maatwerk altijd het uitgangspunt: wat heeft dit kind van mij nodig?

Prikkelverwerking op school en in jouw praktijk (deel 2) - 30/2

In deze editie spreken we met Marieke la Verge, kinderoefentherapeut en specialist in prikkelverwerking bij praktijk Oefentherapie Cesar De Doktershoek in Werkendam. Zij deelt haar ervaringen met kinderen die moeite hebben met prikkelverwerking, hoe ze deze problemen herkent en behandelt, en welke signalen je op school kunt opvangen. Marieke legt uit hoe onder- en overprikkeling zich uit in gedrag, hoe ze diagnosticeert met observaties en vragenlijsten, en hoe ze kinderen helpt om hun lichaam beter te voelen en hun prikkelverwerking te verbeteren. Ze geeft praktische tips voor thuis en school en benadrukt het belang van balans tussen rust en activiteit. Ook laat ze zien hoe prikkelverwerking zich verhoudt tot ADHD, ADD en ASS. In het artikel lees je haar aanpak en een inspirerend praktijkvoorbeeld.

Prikkelverwerking op school en in jouw praktijk- 30/1

Kinderen met prikkelverwerkingsproblemen reageren anders op zintuiglijke prikkels, wat zich in de klas uit in gedrag als snel boos worden, terugtrekken of dromerig zijn. Dit artikel legt uit wat sensorische informatieverwerking (S.I.) inhoudt en hoe verstoringen hierin ontstaan. Naast de bekende zintuigen spelen ook verborgen zintuigen, zoals evenwicht en houding, een rol. Als de hersenen prikkels niet goed filteren, kan dit leiden tot onder- of overprikkeling. Het artikel geeft praktische tips voor leerkrachten en rt-professionals om deze kinderen beter te ondersteunen in de klas, met specifieke handvatten voor zowel onder- als overprikkelde leerlingen.

Onmisbare handvatten voor remedial teaching aan dove en slechthorende kinderen -29/5

Elk jaar begeleiden veel remedial teachers voor het eerst een doof of slechthorend (DSH) kind. Dit artikel biedt essentiële inzichten en praktische tips om goed aan te sluiten bij de behoeften van DSH leerlingen. Van communicatie en visuele ondersteuning tot akoestiek, groepsdynamiek en het gebruik van gehoorapparatuur of een tolk: lees hoe je als RT’er effectief en met vertrouwen begeleiding kunt bieden. Met deze handvatten zorg je voor een toegankelijke leeromgeving waarin het kind optimaal kan ontwikkelen.

Terug-blikken, bewust-zijn, vooruit-zien - 29/5

Werkgeheugen en afleiders in de klas -29/3

Samengevat is het werkgeheugen van cruciaal belang voor het leren op school, maar in hoeverre een leerling gebruik kan maken van deze vaardigheid, is afhankelijk van de situatie en de aandachtsvaardigheden van kinderen. Wanneer een kind aanloopt tegen moeilijkheden bij het leren, is het belangrijk om bij de ondersteuning van de leerling in het oog te houden welke rol het werkgeheugen hierbij speelt en dit toe te spitsen op de situatie in de klas

Diversiteitscompetentie: professioneel omgaan met verschillen - 29/2

Veel leerkrachten en remedial teachers werken met leerlingen met uiteenlopende culturele achtergronden. Dat vraagt om diversiteitscompetentie: de kennis, vaardigheden en houding om effectief en gelijkwaardig samen te werken in een diverse omgeving. Dit artikel laat zien hoe culturele waarden, communicatie en verwachtingen in de klas kunnen botsen, en hoe je als professional daarmee om kunt gaan. Je leest over machtsafstand, impliciete communicatie, stemvolume, en hoe je reflecteert op je eigen normen en reacties. Met praktische voorbeelden, zoals het verhaal van Yonas en Suhaila, krijg je inzicht in wat er speelt én wat helpt. Inclusief tips, tools en doorverwijzingen om jezelf en je team verder te ontwikkelen.

Als het maar blijft stormen… Positieve groepsvorming in coronatijd: hoe krijg je dat voor elkaar? - 29/1

Tijdens en na de coronacrisis worstelen scholen met de vraag hoe leerlingen het best te ondersteunen. Ontwikkelingspsycholoog Steven Pont pleit voor een tweesporenaanpak: enerzijds aandacht voor verwerking, anderzijds het herstel van het normale schoolleven. Remedial teachers spelen hierbij een cruciale rol. Zij kunnen leerlingen begeleiden bij het praten over hun ervaringen, wat Pont ‘gecontroleerde herbeleving’ noemt – een effectieve manier om moeilijke periodes te verwerken. Tegelijkertijd is het belangrijk om de draad van het gewone leven weer op te pakken, een proces dat Pont aanduidt als ‘social referencing’. Door gebruik te maken van groepsvormingsfasen volgens het model van Tuckman (Forming, Storming, Norming), wordt herstel van samenhang en structuur in de klas positief en doelgericht bevorderd.