Artikelen
Asynchrone ontwikkeling bij hoogbegaafde leerlingen 33/5
Gelukkig Hoogbegaafd, dat gaat niet vanzelf 33/4
Kleuters met een Ontwikkelingsvoorsprong - 33/1
Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong zijn er in vele vormen: opvallend slim of juist onzichtbaar aangepast. Ze vragen om een scherp oog en kennis van professionals én ouders om signalen goed te duiden. Zonder die kennis kunnen hun behoeften verkeerd geïnterpreteerd worden, met ondervraging, faalangst of gedragsproblemen als gevolg. Kenmerkend zijn o.a. een kritische houding, sterke gevoeligheid, perfectionisme en een rechtvaardigheidsgevoel. Veel kleuters raken gefrustreerd als het aanbod hen niet uitdaagt. Observeren, in gesprek met ouders én een passende leerroute zijn cruciaal. Peergroepjes, creatief aanbod en emotionele begeleiding maken een wereld van verschil. Voor leerkrachten is kennis, ondersteuning en samenwerking essentieel. Want: een kind dat gezien wordt, bloeit op.
De diepte in met Reken XL - 32/5
RekenXL is een rekenmethode ontworpen voor leerlingen met een hoog ontwikkelingspotentieel, met een focus op diepgang, verbreding en creërend denken. De methode, geschikt voor remedial teaching en groepsgebruik in het basisonderwijs, combineert uitdagende wiskundige onderwerpen met aandacht voor executieve functies en motivatie. Kenmerken van RekenXL: Gebaseerd op de SOLO-taxonomie, waarmee leerlingen stap voor stap worden meegenomen in complexe leerprocessen. Projecten voor groep 3 t/m 8, met aandacht voor eigenaarschap, reflectie en verbinding met de klas. Uitdagende opdrachten die de leerhonger van begaafde leerlingen stillen en gedragsproblemen helpen voorkomen. Praktijkvoorbeelden: Leerlingen doorlopen de "leerkuil," waarbij ze starten met nieuwe concepten (zoals het binaire stelsel) en geleidelijk verbanden leggen, tot ze het geleerde kunnen abstraheren en toepassen in andere situaties. Creatieve eindopdrachten, zoals het maken van spellen of uitlegfilmpjes, versterken eigenaarschap en trots. Motiverende kracht: RekenXL biedt keuzevrijheid en uitdagende onderwerpen, wat motivatie en leerplezier vergroot. Het methodisch gebruik van strategieën zoals plannen, reflecteren en samenwerken helpt leerlingen niet alleen in wiskunde, maar ook bij hun algehele ontwikkeling. Conclusie: RekenXL combineert uitdagende opdrachten met aansprekende thema’s en is ideaal voor remedial teachers die begaafde leerlingen willen begeleiden en motiveren. De methode biedt niet alleen verdieping in wiskunde, maar ook een breder perspectief op leren en persoonlijke groei.
Focus op talent - 32/2
Dr. Eleonoor van Gerven is een toonaangevende expert op het gebied van begaafdheidsonderwijs. Als oprichter van Slim! Educatief en programmamanager bij het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid zet zij zich in voor een inclusieve benadering van begaafde en hoogbegaafde leerlingen. In dit interview deelt ze haar visie op onderwijsvernieuwing, het belang van educatieve behoeften boven labels, en het stimuleren van talent in plaats van het compenseren van zwaktes. Ze pleit voor maatwerk, peer-onderwijs en een systemische benadering, waarbij iedere leerling recht heeft op ontwikkeling vanuit eigen potentieel. Haar aanpak vraagt om geduldige, duurzame verandering in het onderwijs.
Theoretische modellen over (hoog)begaafdheid - 32/2
Wat betekent het eigenlijk om hoogbegaafd te zijn? In dit informatieve artikel krijg je een uitgebreid overzicht van de belangrijkste theorieën en modellen die in de afgelopen decennia zijn ontwikkeld om hoogbegaafdheid te begrijpen. Van het triadisch model van Renzulli tot het Delphi-model en het zijnsluik van Kieboom: elk model benadrukt dat hoogbegaafdheid veel meer is dan alleen een hoog IQ. Ook de rol van motivatie, creativiteit, omgeving en persoonlijkheid komt aan bod. Aan de hand van voorbeelden – zoals schaakgrootmeester Magnus Carlsen – wordt duidelijk hoe talent tot bloei komt in de juiste context. Daarnaast worden drie actuele stromingen in het denken over hoogbegaafdheid beschreven, die invloed hebben op hoe scholen omgaan met deze leerlingen. Een onmisbaar artikel voor wie verdieping zoekt in het thema en wil bijdragen aan passend en inclusief onderwijs voor (hoog)begaafde leerlingen.
Een effectieve aanpak voor het onderwijzen van dubbel bijzondere leerlingen - 32/2
Dubbel bijzondere leerlingen, begaafd én met een leer- of ontwikkelingsstoornis, stellen het onderwijs voor complexe uitdagingen. Het Systemic Support Program (SSP) biedt leraren een gestructureerde en oplossingsgerichte aanpak om maatwerkinterventies te ontwikkelen. In dit artikel worden de resultaten van een onderzoek naar het SSP besproken. Leraren rapporteerden een beter begrip van de behoeften van deze leerlingen, een afname van emotionele uitbarstingen en positieve reacties van ouders. De methode vergrootte hun handelingsbekwaamheid, zowel in de klas als online. SSP blijkt daarmee een krachtig instrument om dubbel bijzondere leerlingen effectiever te ondersteunen.
Altijd prijs op de voordelen Bingo - 32/2
In haar column beschrijft Agnes Maassen hoe ouders van hoogbegaafde kinderen vaak worstelen met hardnekkige vooroordelen en het stigma dat hoogbegaafdheid een luxeprobleem zou zijn. In werkelijkheid kampen deze kinderen regelmatig met verveling, motivatieverlies en zelfs mentale klachten doordat het onderwijsaanbod niet aansluit. Ouders aarzelen vaak om hulp te vragen uit angst als ‘lastige ouder’ gezien te worden. Remedial teachers en andere onderwijsprofessionals kunnen een cruciale rol spelen in het herkennen van signalen en het bieden van passende ondersteuning. Dit vraagt om kennis, samenwerking met ouders én de moed om buiten de standaardkaders te denken en handelen.
Pedagogische sensitiviteit in het werken met hoogbegaafde leerlingen - 32/2
Hoe geef je hoogbegaafde leerlingen écht passend onderwijs? Dit artikel laat zien dat pedagogische sensitiviteit, het goed aanvoelen, begrijpen en reageren op wat een leerling nodig heeft, minstens zo belangrijk is als didactische aanpassingen. In een diverse klas voelen hoogbegaafde leerlingen zich vaak ‘anders’ of niet gezien. Een leraar die zich bewust is van deze unieke positie en hier sensitief op inspeelt, kan een wereld van verschil maken in het welbevinden, de motivatie en het zelfbeeld van deze leerlingen. Het artikel gaat in op de achtergronden van pedagogische sensitiviteit en geeft praktische, laagdrempelige tips om hier direct mee aan de slag te gaan. Een must-read voor onderwijsprofessionals die méér willen betekenen voor hun hoogbegaafde leerlingen.
Aan talent geen beperking - 32/1
In dit artikel van Manuel Colsen maak je kennis met Tineke Willekes, remedial teacher en expert in de begeleiding van kinderen met het syndroom van Down. Vanuit haar praktijk ‘COOL Kinderpraktijk’ werkt ze in Zeewolde en omgeving aan inclusief onderwijs, met als overtuiging: elk kind bezit talent. Tineke deelt haar aanpak en methoden – zoals Leespraat, Kleine Stapjes en mediërend leren – en geeft inzicht in de specifieke uitdagingen bij de spraak- en taalontwikkeling van kinderen met Downsyndroom. Ook geeft ze waardevolle tips voor leraren en begeleiders in het regulier onderwijs. Een persoonlijk en leerzaam verhaal over vroegtijdige stimulering, samenwerking met ouders en het belang van blijven geloven in mogelijkheden.
RT begeleiding aan leerlingen met Downsyndroom - 32/1
Ontwikkeling stopt niet na het speciaal onderwijs – en dit artikel laat zien waarom. Aan de hand van inspirerende voorbeelden, zoals Mar Galcerán – het eerste parlementslid in Europa met het syndroom van Down – laat dit artikel zien wat er mogelijk is als we talent blijven zien. Ouders van jongeren met een verstandelijke beperking richtten zelf een school op: Paratus. Daar draait het om ontdekken, ontmoeten en ontwikkelen – midden in de samenleving. Met een onderwijsprogramma vol stages, cognitieve groei en persoonlijke doelen, krijgen jongeren de kans om verder te leren en een plek te vinden waar ze écht tot bloei komen. Dit artikel is een krachtig pleidooi voor inclusie, kansen en het geloof dat niemand ooit uitgeleerd is.
Denktalent bij kleuters? - 31/5
Sommige jonge kinderen blinken al vroeg uit in denken en leren – een zogenoemd *denktalent*. Toch wordt een cognitieve voorsprong niet altijd tijdig herkend, wat kan leiden tot demotivatie en gedragsproblemen. In dit artikel ontdek je hoe het stimuleren van creatieve denkvaardigheden niet alleen helpt bij de signalering van cognitief talentvolle kinderen, maar ook bijdraagt aan hun brede ontwikkeling. Denkvragen, rijke leeromgevingen en spel bieden kansen om kinderen uit te dagen én te observeren. Modellen zoals het drieringenconcept tonen aan dat creativiteit een cruciale component is van potentieel. Het artikel biedt praktische handvatten, zoals denksleutels, waarmee onderwijsprofessionals kinderen op een speelse en betekenisvolle manier kunnen uitdagen. Door denken te stimuleren vóórdat we gaan signaleren, bouwen we aan een inclusief onderwijsaanbod waarin elk kind de ruimte krijgt om zijn of haar talent te laten zien. Lees verder voor inspiratie, voorbeelden en direct toepasbare ideeën uit de praktijk.
De uitdagingen van hoogbegaafde adolescenten - 31/4
De ontwikkeling naar volwassenheid is voor iedere jongere een uitdaging, maar voor hoogbegaafde adolescenten vaak extra complex. Ondanks hun talent, raken zij regelmatig in de knel door een gebrek aan leervaardigheden: leren ging immers altijd vanzelf. Pas in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs ontstaan problemen, wanneer inzet, planning en doorzettingsvermogen cruciaal worden. Deze jongeren dreigen dan te gaan onderpresteren, met alle gevolgen van dien voor zelfbeeld en toekomstperspectief. Dit artikel gaat in op de oorzaken van onderpresteren bij hoogbegaafde leerlingen, het belang van vroege signalering en effectieve begeleiding, én hoe scholen structureel kunnen ondersteunen in het ontwikkelen van leervaardigheden. Een must-read voor wie werkt met deze doelgroep!
Top-down begeleiding van cognitief talentvolle leerlingen - 30/4
Cognitief talentvolle en begaafde leerlingen hebben vaak andere onderwijsbehoeften dan gemiddeld. In dit artikel lees je waarom een top-down aanpak – waarbij je start vanuit complexe taken en vervolgens de benodigde strategieën en kennis uitbouwt – voor deze leerlingen beter werkt dan de gebruikelijke bottom-up methode. Daarnaast is er aandacht voor het versterken van zelfregulerende vaardigheden en het omgaan met perfectionisme, sensitiviteit, rechtvaardigheidsgevoel en kritische ingesteldheid (het zijnsluik van Tessa Kieboom). Door te coachen op inhoud, strategie, houding en persoonlijke kwaliteiten ontstaat ruimte voor eigenaarschap en groei. Lees hoe je als begeleider maatwerk biedt en zorgt voor een veilige, stimulerende leeromgeving.
Top Down denken en leren van hoogbegaafden; van geheel naar deel - 30/3
Hoogbegaafde leerlingen leren fundamenteel anders dan de meeste andere kinderen. Waar het reguliere onderwijs vooral werkt met de Bottom Up-aanpak – leren in kleine stapjes richting het geheel – hebben hoogbegaafden juist behoefte aan een Top Down-benadering. Zij denken vanuit overzicht, inzicht en begrijpen: eerst het grote geheel, daarna pas de details. Zonder dit kader haken ze snel af, raken ze gefrustreerd of verliezen ze motivatie. In dit artikel lees je hoe Top Down leren werkt, wat het verschil is tussen pientere en hoogbegaafde leerlingen, en waarom het cruciaal is om lesstof anders aan te bieden aan cognitief getalenteerde leerlingen.
Motiverende verrijking; Persoonlijke tijd voor hoogbegaafden - 30/2
Veel scholen bieden één vaste verrijkingsmethode voor hoogbegaafden, maar motivatie en ontwikkeling ontstaan juist door aan te sluiten bij hun interesses. Dit artikel laat zien hoe verrijkingsonderwijs meer effect heeft wanneer leerlingen autonomie krijgen, werken aan persoonlijke plannen en begeleid worden vanuit hun talenten. Belangrijke voorwaarden voor motivatie zijn autonomie, betrokkenheid en competentie. Met uitdagende opdrachten op hoog denkniveau, het inzetten van het TASC-model en persoonlijke leervragen leren leerlingen doelgericht plannen, reflecteren en presenteren. De leraar speelt hierin een coachende rol, gericht op zelfkennis, zelfstandigheid en actieve betrokkenheid. Zo komen hoogbegaafden écht tot leren!
Vertel eens! In gesprek met hoogbegaafden: Over kindgesprekken en gespreksvoering - 30/1
Kindgesprekken dragen wezenlijk bij aan het welzijn van (hoog)begaafde leerlingen, vanaf groep 1. Deze gesprekken versterken het zelfbeeld, stimuleren metacognitie en bevorderen sociale vaardigheden zoals Theory of Mind. Door oprechte interesse te tonen en de juiste vragen te stellen, krijgen kinderen meer grip op hun leerproces en welzijn. Zowel individuele gesprekken als groepsgesprekken met ontwikkelingsgelijken zijn waardevol. Leerkrachten kunnen gesprekstechnieken toepassen, zoals de Taxonomie van Bloom en Socratische gespreksvoering, om verdieping en zelfreflectie te stimuleren. Kindgesprekken helpen onderwijs af te stemmen op de behoeften van het kind en dragen bij aan een gezonde, positieve ontwikkeling.
Wie ben ik? Een onderzoek naar het zelfbeeld van hoogbegaafde basisschoolleerlingen - 29/4
Hoe zien hoogbegaafde kinderen zichzelf? In dit artikel lees je hoe het zelfbeeld zich ontwikkelt, waarom dit voor hoogbegaafde leerlingen anders kan verlopen en welke rol taalontwikkeling, sociale vergelijking en het ‘anders zijn’ hierin spelen. Op basis van een onderzoek onder 293 basisschoolleerlingen – waaronder 133 hoogbegaafde kinderen – ontdek je opvallende verschillen: hoogbegaafde kinderen beschrijven zichzelf vaker als slim, creatief, onafhankelijk en ambitieus, en minder vaak in relatie tot anderen. Al vanaf jonge leeftijd lijkt intelligentie een kernonderdeel van hun zelfbeeld. Deze inzichten zijn waardevol voor iedereen die werkt met (hoog)begaafde kinderen en hun ontwikkeling beter wil begrijpen.
Balanceren tussen jezelf zijn en erbij horen: Identiteitsontwikkeling bij hoogbegaafde adolescenten - 29/3
Identiteitsontwikkeling is een complexe fase voor alle adolescenten, maar voor hoogbegaafde jongeren extra uitdagend. Zij vormen een minderheid en ervaren vaak sociale uitsluiting of stigmatisering, waardoor het moeilijk kan zijn om aansluiting te vinden bij leeftijdsgenoten. Het forced choice dilemma beschrijft het innerlijk conflict tussen excelleren op school en sociaal geaccepteerd worden. Dit kan leiden tot onderpresteren of het wegcijferen van hun eigen behoeften, met negatieve gevolgen voor hun persoonlijke ontwikkeling. Hoogbegaafde adolescenten hebben niet alleen behoefte aan cognitieve uitdaging, maar ook aan sociale steun en erkenning van hun identiteit. Passend onderwijs moet daarom verder gaan dan alleen academische ondersteuning. Het is belangrijk dat scholen ruimte bieden voor zelfreflectie, groepsvorming met gelijkgestemden en begeleiding door professionals die hun eigen opvattingen over hoogbegaafdheid kritisch onder de loep nemen. Voor remedial teachers betekent dit: oog voor de balans tussen persoonlijke en sociale identiteit én het creëren van een veilige, stimulerende leeromgeving.