Artikelen
Spelenderwijs meer woorden 33/5-2025
Visuele aandacht bij leesonderwijs - 33/2
Visuele aandacht als ontbrekende schakel in het leesonderwijs In het leesonderwijs ligt de focus al decennialang op klanken, letters en fonologisch bewustzijn. Terecht, want fonologische tekorten vormen een bewezen basis van dyslexie. Toch blijven sommige leerlingen hardnekkige leesproblemen houden, óók na intensieve klankinstructie. Tegelijkertijd nemen signalen toe dat leerlingen visuele klachten ervaren bij het lezen – van wiebelende letters tot moeite met het richten van hun aandacht op een woordregel. Is er meer aan de hand dan alleen taalverwerking? In dit artikel duikt Jori van der Meer in de rol van visuele aandacht bij leesproblemen. Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over de relatie tussen visuele aandacht en stoornissen zoals dyslexie, TOS en ADHD? En vooral: wat kunnen remedial teachers hiermee in hun dagelijkse praktijk? Een actuele en relevante blik op wat zich misschien al die tijd net buiten ons gezichtsveld bevond.
De Yucelmethode: Krachten, lasten en wensen in beeld - 32/5
De Yucelmethode is een visuele en tactiele benadering die kinderen en hun gezinnen helpt om krachten, lasten en wensen inzichtelijk te maken. Door met kleurrijke blokken en balken een opstelling te bouwen, wordt een overzicht gecreëerd van de huidige situatie en gewenste veranderingen. Deze methode biedt een niet-talige manier om complexe gevoelens en situaties bespreekbaar te maken, wat vooral nuttig is bij neurodivergent ontwikkelende kinderen met communicatie-uitdagingen. Toepassing en werkwijze: De methode gebruikt symbolische bouwmaterialen: balken representeren thema’s, gekleurde T-blokken staan voor krachten, en rechthoekige blokken voor lasten. De opstelling wordt begeleid door een getrainde professional die vanuit een nieuwsgierige en niet-sturende houding vragen stelt. Het proces omvat reflectie op de huidige situatie en visualisatie van doelen, waarbij leerlingen ervaren dat ze meer zijn dan hun problemen. Praktische voordelen: Inzicht in meerdere perspectieven: De methode betrekt de leerling, ouders en professionals, waardoor een breed en genuanceerd beeld ontstaat van ieders krachten, lasten en wensen. Holistische benadering: Door krachten en steunbronnen in de omgeving te benutten, ondersteunt de methode veerkracht en duurzame resultaten. Flexibele inzet: Geschikt voor individuele begeleiding, voortgangsgesprekken, evaluaties of multidisciplinaire overleggen. Onderzoeksresultaten: De Yucelmethode biedt aanvullende inzichten ten opzichte van reguliere hulpverleningsmethoden, vooral door nadruk op familie- en omgevingskrachten. Het proces stimuleert co-creatie, waardoor leerlingen eigenaar blijven van hun leerproces. Aanbevelingen: Gebruik de methode om doelen te formuleren, reflectiemomenten in te bouwen en interventies te evalueren. Pas sessies aan op de aandachtspanne van het kind en respecteer diens tempo en voorkeuren. De methode bevordert samenwerking tussen remedial teachers, ouders en andere betrokken professionals. De Yucelmethode is een krachtig hulpmiddel voor het ondersteunen van leren, groei en herstel, waarbij leerlingen niet alleen gezien worden in relatie tot hun uitdagingen, maar ook tot hun potentieel en netwerk.
Het belang van goede auditieve verwerking - 32/1
Sam lijkt soms afwezig, maar het probleem zit dieper: in de auditieve verwerking of het werkgeheugen. Steeds meer kinderen hebben moeite met het verwerken van auditieve informatie, terwijl hun gehoor goed is. Ze haken af in gesprekken, missen instructie, en lopen leerachterstanden op. Oorzaken? Mogelijk een overdaad aan visuele input in de vroege jeugd. In dit artikel lees je hoe je als remedial teacher met testen als die van Acoustic Pioneer zicht krijgt op waar in het brein de verwerking stokt – en hoe trainingen zoals Dierenstapelen of Elephant Memory effectief kunnen zijn, mits ingebed in reguliere begeleiding. Zo kan een kind als Sam weer aanhaken, meedoen en leren.
Vraag Raak: de kunst van effectieve vragen stellen - 32/1
In de lerarenkamer vertelt Paul geagiteerd over Pablo, een leerling met ADD, die steeds op zijn gsm zit. Wat doe je als begeleider? Verdedig je Pablo of luister je écht naar Paul? Dit artikel toont hoe communicatie vaak ontspoort door misverstanden, interpretaties en botsende contexten. In plaats van direct te reageren, leer je hoe ‘leeg luisteren’ en het stellen van doordachte vragen je helpen om voorbij de frustratie te komen. Via drie registers – Doen, Denken en Voelen – ontdek je hoe je de juiste vragen stelt op het juiste moment. Zo ondersteun je Paul, creëer je ruimte voor nuance én voorkom je polarisatie. Een onmisbare gids voor wie gesprekken in scholen menselijker én effectiever wil maken.
RT begeleiding aan leerlingen met Downsyndroom - 32/1
Ontwikkeling stopt niet na het speciaal onderwijs – en dit artikel laat zien waarom. Aan de hand van inspirerende voorbeelden, zoals Mar Galcerán – het eerste parlementslid in Europa met het syndroom van Down – laat dit artikel zien wat er mogelijk is als we talent blijven zien. Ouders van jongeren met een verstandelijke beperking richtten zelf een school op: Paratus. Daar draait het om ontdekken, ontmoeten en ontwikkelen – midden in de samenleving. Met een onderwijsprogramma vol stages, cognitieve groei en persoonlijke doelen, krijgen jongeren de kans om verder te leren en een plek te vinden waar ze écht tot bloei komen. Dit artikel is een krachtig pleidooi voor inclusie, kansen en het geloof dat niemand ooit uitgeleerd is.
Remedial teaching aan leerlingen met een visuele beperking... aat zien wat jij kan! - 31/3
Leerlingen met een visuele beperking verdienen onderwijs dat écht aansluit bij hun behoeften. In dit artikel leggen remedial teacher Miranda Versluis en AOB’er Annemieke Krijgsman uit waarom gespecialiseerde begeleiding cruciaal is voor hun ontwikkeling. Ze tonen hoe een remedial teacher niet alleen leerlingen ondersteunt in het leerproces, maar ook leerkrachten coacht en bruggen slaat tussen school, ouders en experts zoals Bartiméus. Door te begrijpen wat een leerling ziet, of juist mist, kunnen professionals bijdragen aan een rijkere woordenschat, betere begripsvorming en een positievere leerervaring. De samenwerking tussen AOB’er en RT’er blijkt goud waard. Dankzij speciale scholing via de LBRT en Bartiméus groeit het aantal experts met visuskennis, en dat maakt écht verschil.
Omgaan met sensorische verwerkingsverschillen bij leerlingen - 31/3
Een kind dat wiebelt, zich snel terugtrekt of heftig reageert op aanraking kan meer nodig hebben dan alleen ‘grenzen en structuur’. In dit interview vertelt Carol Stock Kranowitz, auteur van de bestseller Uit de Pas, over Sensory Processing Disorder (SPD): een vaak gemiste oorzaak van gedragsproblemen in de klas. Ze legt uit hoe je SPD herkent, welke typen er zijn, en hoe je als leerkracht of remedial teacher steun biedt. Met praktische tips over rust, routines en beweging laat Kranowitz zien hoe je leerlingen helpt grip te krijgen op hun zintuiglijke wereld. Een must-read voor wie méér wil begrijpen van ogenschijnlijk ‘moeilijk’ gedrag in de klas.
Bewegend leren in het speciaal basisonderwijs - 30/5
Een goede woordenschat is essentieel voor schoolsucces, maar veel leerlingen blijven hierin achter. De nieuwe Kerndoeltrainer Woordenschat helpt remedial teachers en leerkrachten om hier effectief en doelgericht aan te werken. De methode is gebaseerd op het Viertakt-model en biedt vijf methode-onafhankelijke delen met thema’s uit de belevingswereld van kinderen. Met betekenisvolle contexten, beeldmateriaal, gevarieerde opdrachten en een persoonlijke Mijn Onthoud Pagina oefenen leerlingen actief met nieuwe woorden. Extra aandacht is er voor leerdoelen als figuurlijk taalgebruik en woordleerstrategieën. Ingesproken teksten zorgen ervoor dat leerlingen ook zelfstandig aan de slag kunnen. Een praktisch en krachtig hulpmiddel om de woordenschatontwikkeling van kinderen te versterken.
Lezen en luisteren combineren? Meer focus op tekstinhoud met gesproken schoolboeken - 30/4
Lezen kan een worsteling zijn voor leerlingen met dyslexie. Gesproken schoolboeken – ontwikkeld in opdracht van OCW – bieden hierbij uitkomst. Luisteren maakt leerlingen niet ‘lui’: uit onderzoek blijkt dat mensen met dyslexie informatie auditief net zo goed verwerken als via lezen. Gesproken schoolboeken combineren een fysiek boek met een menselijke voorleesstem, zonder dure software of opvallende hulpmiddelen. Dit bevordert focus, zelfstandigheid en leesplezier. Wel blijft de leesvorm altijd maatwerk, afgestemd op leestaak en -doel. Met de juiste leesstrategieën leren leerlingen gericht gebruik te maken van audio. Lees het hele artikel voor praktische tips en inzichten.
De kunst van het leren spreken en luisteren - 30/2
Oracy draait om het bewust aanleren van spreek- en luistervaardigheden bij kinderen. Dit Britse concept, aangepast voor Nederland, helpt leerlingen effectiever te communiceren, wat bijdraagt aan hun zelfvertrouwen, welzijn, schoolprestaties en kansengelijkheid. Het Raamwerk Oracy onderscheidt vier domeinen: fysiek, linguïstisch, cognitief en sociaal-emotioneel. Structurele aandacht hiervoor vergroot de mondelinge taalvaardigheid van leerlingen en bereidt hen voor op school en maatschappij. Leerkrachten en remedial teachers spelen hierbij een cruciale rol door het geven van gerichte lessen, een rijke leeromgeving en effectieve feedback. Zo wordt Oracy een vast onderdeel van de schoolontwikkeling.
Onmisbare handvatten voor remedial teaching aan dove en slechthorende kinderen -29/5
Elk jaar begeleiden veel remedial teachers voor het eerst een doof of slechthorend (DSH) kind. Dit artikel biedt essentiële inzichten en praktische tips om goed aan te sluiten bij de behoeften van DSH leerlingen. Van communicatie en visuele ondersteuning tot akoestiek, groepsdynamiek en het gebruik van gehoorapparatuur of een tolk: lees hoe je als RT’er effectief en met vertrouwen begeleiding kunt bieden. Met deze handvatten zorg je voor een toegankelijke leeromgeving waarin het kind optimaal kan ontwikkelen.
Het geheim van de klinker -29/5
Veel kinderen blijven moeite houden met het correct toepassen van de open en gesloten lettergreep, ondanks het kennen van de regels. Taalkanjer, ontwikkeld door Margit Kiewit en Jorien Koedam, biedt een visuele en logische aanpak die kinderen écht laat begrijpen hoe klanken en letters samenwerken. In plaats van een auditieve focus, maakt Taalkanjer onderscheid tussen letters (wat je ziet) en klanken (wat je hoort) en werkt met visuele hulpmiddelen zoals fiches. Zo leren kinderen de invloed van medeklinkers op klinkers en waarom soms een extra klinker nodig is. In vijf duidelijke stappen leren kinderen van eenvoudige naar complexe woorden te gaan, zonder eerder geleerde kennis los te laten. Deze methode is vooral effectief voor kinderen die moeite hebben met automatiseren of het verdelen van woorden in klankgroepen. De aanpak wordt uitgebreid toegelicht in het boek Spellen zonder fouten (2021). Meer informatie: info@taalkanjer.nl.
Voor iemand die stottert, gaat spreken niet vanzelf; De genetische en neurobiologische basis van stotteren - 29/5
Op Wereldstotterdag staan we stil bij de 175.000 mensen in Nederland die stotteren. Dit uitgebreide artikel duikt in de neurobiologische én genetische oorzaken van stotteren, belicht historische visies en recente onderzoeken, en biedt praktische tips voor begeleiders en docenten. Je leest waarom stotteren zo complex is, wat je als professional kunt doen, en welke nieuwe inzichten onderzoek oplevert. Boeiend, verdiepend én behulpzaam voor iedereen die werkt met kinderen of jongeren die stotteren.
Schaken in beweging! -29/3
Schaken is een waardevolle denksport die het denken, plannen, concentreren en sociaal-emotioneel functioneren stimuleert. Het spel traint diverse executieve functies, zoals taakinitiatie, flexibiliteit en emotieregulatie. Onderzoek toont aan dat schaken bijdraagt aan betere schoolprestaties, vooral op het gebied van rekenen, taal en probleemoplossend vermogen. Neurowetenschappers als Erik Scherder benadrukken de positieve invloed van schaken op het kinderbrein. In remedial teaching kan schaken effectief worden ingezet om cognitieve vaardigheden spelenderwijs te ontwikkelen. De Stappenmethode van de KNSB is een beproefde leerlijn die kinderen van beginner tot gevorderd leert schaken. Daarnaast zijn patroonherkenning en strategisch denken belangrijke leerdoelen binnen het schaakonderwijs. Door het spel samen te spelen, ontstaat er ook interactie, wat bijdraagt aan motivatie en verbondenheid. Schaken is zowel fysiek als online toegankelijk en daarmee geschikt voor elk kind. Kortom, een uitstekend hulpmiddel binnen de remedial teaching-praktijk om leren en denken te versterken.